31.12.2015

Işık ve Boşaltma Kesimleri

Global Bilgiler  /  at  21:47  /  No comments

Tabii gençleştirme çalışmaları ile getirilen gençliğin, türüne göre belli bir yaşa ulaştıktan sonra daha fazla ışığa ihtiyaçları bulunduğu bilinmektedir. Büyük saha siper, zon siper, şerit tıraşlama ve grup siper metotları ile getirilmiş gençlikler, üzerinde veya yanlarındaki ağaçların siperi altında uzun süre hayatiyetlerini devam ettiremezler, dejenere olmaya başlarlar veya zamanla sahadan uzaklaşırlar.


Geçmişte tabii gençleştirme çalışmalarında sert müdahalelerle, şablonsal hâle gelmiş olan bazı uygulamalar sonucunda olumsuzluklar yaşandığı bilinmektedir. Gençleştirme çalışmalarında aceleci davranarak karaçam, sarıçam, ladin, sedir, kayın vb. ağaç türlerimizin özel gençleştirme sürelerini çok kısa sürelere çektiğimiz ve bunun neticesinde gençliklerin biyolojik bağımsızlıklarına erişmeden erken boşaltmalarda biyotik ve abiyotik zararlıların tahribine uğradıkları bilinen bir gerçektir. Bu nedenle üstteki orman varlığı ne kadar uzun süre devam ettirilirse, meşcerelerin tabii yolla gençleştirilmeleri için de o derece uygun ekolojik şartlan sundukları gibi doğaya yakın ormancılık ta sağlanmış olacaktır.

Batı Karadeniz Bölgesinde karaçam tabii gençleştirme şartlan üzerine yapılan araştırma sonucuna göre karaçam gençliğinin ilk 2-3 yıl içerisindeki gelişmesinde nem faktörünün, ışığa göre daha belirgin rol oynadığı, 4-5 yaşındaki gençliklerin 0,6 kapalılık derecesindeki boy gelişimlerinde herhangi bir gerilemenin söz konusu olmadığı, gençliklerin 5. vejetasyon dönemindeki boy artımının diğer yıllara göre daha fazla olduğu tespit edilmiş olduğundan, "gençlik ışıksızlıktan ölüyor" tezi ileri sürülerek gençleştirme alanı üzerindeki siperin 1. ya da 2. yılın sonunda tamamen ve bir seferde kaldırılmasının doğru olmadığı belirtilmiştir. Ancak özellikle karaçam ve sarıçam işletme sınıfındaki bazı gençleştirme alanlarında gelen gençliğin yeterliliği konusunda tereddütler yaşanması nedeniyle yaşlı üst tabakanın gerekenden uzun süre muhafaza edildiği gözlemlenmektedir. Bu sürenin uzun tutulması durumunda getirilen gençlikler dejenere olmakta ve yaşamlarını sürdürseler bile daha sonraki dönemlerde istenen artım ve gelişmeyi gösterememektedirler. Bu nedenle siper metotları ile gençlik getirilen alanlarda sürekli tespitler yapılarak ışık ve boşaltma kesimlerinde gecikmeye de meydan verilmemelidir.

Ağaç türlerimiz, gençliklerinde türlere göre farklı dozlarda ışık ihtiyacı göstermekte iseler de hemen hepsi iyi bonitetli yetişme ortamlarında daha uzun bir süre ışık azlığına dayanabilmektedir (kızılçam hariç). Yani bonitetin iyileştiği oranda gençlikler yetersiz ışık entansitesinde bile düşük bonitetlere göre bir süre daha deformasyona uğramadan gelişmelerini sürdürebilmektedir.

Günümüzde odun üretimi gayesi ile işletilen ormanlarımızda fiziki üretimde kesinti olmaksızın son hasılada en iyi kalite ve en fazla değerde ürün alınması amaçlanmaktadır. Bu amacı gerçekleştirmek için tohumlama kesimi ve ışık kesimlerinden sonra doğrudan boşaltma kesimi yapmaksızın üstte bulunan ana generasyondan değer artımı yapabilecek kalitede elit gövdeli ağaçlan bırakmak suretiyle, son hasılaya kadar bırakılan bu ağaçlardan istenilen çapa gelenlerin hasatlarının yapılması hedeflenmelidir.

Bu teknik çalışmalar uygulanırken alt tabakadaki gençliğin deforme olmamasına ve değer artımına bırakılan ağaçların yörenin ekolojik ve piyasa şartlarına göre en fazla değer getirecek çapa ulaşmış olmasına dikkat edilmesi gerekmektedir.

Bu konuda ayrıca;
- Ağaçların sağlık durumu
- Üretim teknikleri
- Meşcerelerin taşıdığı diğer fonksiyonlar (rekreasyon, hidrolojik, koruma, bilimsel vs.) büyük önem taşır.

Yukarıdaki esaslar çerçevesinde takip edilecek yöntemler türler itibariyle; İyi Bonitetli (1. ve 2. Bonitet) Meşcerelerde:

Karaçam: Tohumlama kesiminden sonra, yeterli karaçam gençliğinin elde edilmesi hâlinde veya yeterli gençliğin geldiği bölümlerinde, gençliğin 4-5 yaşını tamamlamasından sonra (karaçamda böylece bu süre içerisinde 2-3 zengin tohum yılını geçirmiş olmaktadır) ışık kesimine girilmelidir. Bu safhada meşcere siperine ortalama 0,20-0,25 kapalılığa düşecek şekilde müdahale edilmeli, sahada kaliteli ve artım gücü yüksek olan ağaçlar bırakılmalıdır.

Bu ağaçların, tabii gençlik 10-12 yaşına ulaşıncaya kadar sahada kalmalarında bir sakınca bulunmamaktadır. Bundan sonra yine gençliğe ışık vermeyi hedefleyen boşaltma kesimlerine (kısmi boşaltma) girilirken ana generasyonun kapalılığı 0,10-0,20'lere düşürülecek şekilde bir müdahale yapılarak daha doğrusu ikinci ışık kesimleri anlamında müdahalelerde bulunularak sahada kalan fertlerin değer artışına devam etmeleri sağlanmalıdır. Bu fertler gençliğin durumuna göre ileriki yıllarda zamanla sahadan çıkarılmalıdır. Uygun şartlarda I. ışık kesimleri biraz daha geciktirilerek, I.ışık kesimleri sonrasında değer artışına uygun ağaçlar bırakılarak Il.ışık kesimine gerek duyulmayacak müdahalelerinde olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Sarıçam: Karaçamda olduğu gibi sarıçamda da üstteki siperin kapalılığı, buna göre yeni elde edilen gençliğin ve varsa öncü gençliğin sipere dayanabilme ve ışık ihtiyacı göz önünde tutulmalı, üst ve alt tabaka ilişkisi kurulmalıdır.

Tabii gençleştirmeye konu edilecek meşcerelerin mevcut durumda en az tohumlama kesimi aşamasındaki kapalılıkta bulunması hâlinde kabul edilebilir mevcut öncü gençlikler genellikle ortalama 3-5 yaşında olmalıdır. Yaş sınırı en fazla 10'u geçmemelidir. Siper altında yetişen sarıçam gençliğinin 5-6 yaşından itibaren artık siper ihtiyacında olmadığı tespit edilmiştir.

Bu genel bilgiler ışığında tohumlama kesiminin en erken üçüncü kışında yeterli gençliğin elde edilmesi durumunda ışık ihtiyacında olan 3 yaşını doldurmuş gençliğin üzeri ortalama 0,40 kapalılığa düşürülüp 2-3 yıl ara ile de ikinci ışık kesimi ile kapalılık 0,20-0,25'lere, bundan 2-3 yıl sonra sahadaki yaşlı generasyonun kapalılığı 0,10-0,20'lere indirilerek kalan fertlerin değer artışına devam etmeleri sağlanmalı, bu fertler gençliğin durumuna göre ileriki yıllarda zamanla sahadan çıkarılmalıdır.

Kayın: Kayın ormanlarında tohumlama kesimiyle, 0,60-0,70 kapalılık kalacak şekilde yapılacak tabii gençleştirme çalışmaları sonrası yeterli oranda gençliğin gelmesi halinde ve gençliklerin 35-40 cm boya erişmeleri üzerine (bu da iyi bonitetlerde 3-4 yaşa tekabül eder) ilk ışık kesimleri yapılarak kapalılık 0,50-0,60'a indirilir. Bu aşamada kesimlerin kar üzerinde yaptırılması tercih edilmelidir. Yeterli kar yağışının olmaması durumunda devirme ve sürütme zararlarını en aza indirecek önlemler alınması şartıyla kar olması beklenmeksizin 1.ışık kesimi yapılmalıdır.

Gençliğin 60-80cm boya erişmeleri üzerine (bu da iyi bonitetlerde 7-8 yaşa tekabül eder) 2. ışık kesimleri yapılarak kapalılık 0,40-0,50'lere indirilir. Daha sonra gençlik 10-12 yaşlarına ulaştığında yaşlı generasyonun kapalılığı 0,15-0,25'lere indirilerek en kaliteli, sağlıklı elit fertlerin sahada kalmaları ve değer artımı yapmalarına devam etmeleri sağlanmalıdır. Kayında bu süre çamlara göre daha uzundur. Böylece fiziki üretim açısından uzun süreli bir boşluk da oluşturulmamış olur.

Işık kesimlerinin bir veya iki kere yapılması kural değildir. Uygulayıcı meşcerenin gelişme dinamiği ve ağaçların gelişim ve kalite durumu ve piyasa talepleri doğrultusunda değerlendirme yapmalıdır. Bazen 1. ışık ve sonra boşaltma olacağı gibi bazen de yeterli miktarda değer ağacı bırakılarak bir seferde saha boşaltılabilir.

Sedir: Gölgeye dayanabilme özelliğinden dolayı bazı literatürde "yarı ışık ağacı" olarak da nitelendirilen bu ağaç türümüz, yetiştiği toprak şartlan (karstik ve çok taşlı arazilerde yetiştiğinden) dikkate alınarak gençliğinin sahaya çok sayıda getirilmesi önerilmektedir.

Bu hususlar dikkate alındığında 0,50-0,60 kapalılık kalacak şekilde tohumlama kesimi sonrası elde edilen gençlikten sonra, genellikle 2-3 yılda bir tekrarlayan zengin tohum yılının ikincisinden de gençliklerin elde edilmesi zorunlu olmaktadır. Bu durumda sahanın durumuna göre ilk gençliğin elde edildiği tarihten 6-7 yıl sonra ışık kesimlerine veya doğrudan boşaltmaya karar verilebilir.

Ladin: Ladin ormanlarında tohumlama kesimleri sonrası 0,60-0,70 kapalılık kalacak şekilde yapılacak tabii gençleştirme çalışmaları sonrası, 1-2 bol tohum yılını takiben yeterli oranda gençlik elde edildiğinde (8-10 yaşlarında) olabilecek rüzgâr devrikleri dikkate alınarak bir ışık kesimi yapılmalıdır. Gençliklerin en azından 50-70cm (12-16 yaşlarında) boya ulaşmaları ile de mekanizasyon kullanılarak doğrudan boşaltma kesimlerine gidilmelidir.

Meşe: Kızılçamdan sonra ana ağaç türlerimiz içinde ışık ihtiyacı en fazla olan meşe türlerimizin bu özelliği dikkate alınarak özel gençleştirme süresi kısa olmalıdır. Meşe tabii gençleştirme çalışmaları 4-6 yıl içinde tamamlanmalıdır. Gençlik elde edildikten 2-3 yıl sonra ışık kesimi, gençlik 30-40cm boya ulaştığında yani biyolojik bağımsızlığını kazandıktan sonrada boşaltma kesimi yapılmalıdır.

Fena Bonitetli Meşcerelerde: I. ve II. bonitete sahip gençleştirme alanlarında ışıklandırma kesimlerinden sonra iyi gelişme gösteren fertlerden bir bölümünün sahada bırakılmasının amacı değer artışının sağlanmasıdır. Bu nedenle III. ve daha zayıf bonitete sahip alanlarda bu amacın gerçekleşmesi çok zor olduğundan, ışık kesimlerinden sonra sahada değer artışı yapması amacı ile ağaç bırakılmayacak, sadece ihtiyat ağacı şeklinde (transport dikkate alınmak kaydıyla) fert bırakılabilecektir.

Fena bonitetli alanlarda gençlikler iyi bonitetli alanlara göre ışık azlığı nedeni ile daha çabuk dejenere olduklarından, bu gibi alanlarda gençleştirme çalışmaları yapılırken gençliğin durumu çok iyi gözlenerek ışık kesimlerine daha etkili olarak girilebileceği göz önünde bulundurulacaktır.

Böylesine sabırlı ve temkinli bir işletmecilik sayesinde gerek sahaya getirilen gençliğin biyotik ve abiyotik zararlılara karşı güven altında büyümeleri sağlanacak gerekse özel gençleştirme süresinin uzun tutulması sonucu birkaç bol tohum yılından yararlanarak başarısızlık oranı en aza indirilmiş olacaktır.

Ayrıca; İyi bonitetli sahalarda son ışık kesiminden sonra sahada değer artımı için bazı fertlerin bırakılması aşamasında esasen gençleştirme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Yani bu alanlar gençleştirilmiş olarak kabul edilerek üzerinde bir bölüm yaşlı generasyonun ekonomik düşüncelerle bırakıldığı alanlar olarak değerlendirilecektir. Burada dikkat edilecek husus gençliğin devamlı gözlenerek ihtiyaç duyduğu teknik müdahalelerin yapılmasıdır. 

Işık ve boşaltma kesimleri sırasında, iki ağaç boyu (40-60m) aralıkla 3-4m genişliğinde sürütme yolları açılacaktır. Kesilecek ağaçlar bu sürütme yollarına doğru devrilecek, elde edilen emval buralardan taşınacaktır.

Boşaltma kesimlerinin gecikmesi hâlinde gençliğin baskı altında gelişemeyeceği ve ileride kilitlenen yaşlı generasyonun devrilmeleri ve bölmeden çıkarılmaları sırasında gençliğe zarar verecekleri unutulmamalı ve mutlaka budanmalıdır. Gençliğe zarar vermeyecek ağaçların budanmasından kaçınılacaktır. Budanacak ağaçların kök numaralan dikili ağaç tutanağında gösterilecek, devirme istikametleri ise ok şeklinde ağaç gövdesi üzerinde işaretlenecektir. Sürütme yollan ise işletme şefliğince arazide gösterilecek, rastgele yerlerden sürütme yapılmaması sağlanacaktır.

Budama için yapılacak harcama ilgili hesap faslından (kesme-tomruklama gideri) karşılanacaktır.

Tabii gençleştirmeye ilişkin olarak yapılacak ışık ve boşaltma kesimlerinin kararlan, hataların en aza indirilmesi açısından bölge müdürlüğünün ilgili teknik elemanları ile işletme müdürlüğü teknik elamanlarının birlikte mahallinde yapacakları tespitler neticesinde düzenlenecek tutanaklarla (Ek:2) belirlenerek uygulamalar daha sağlıklı hâle getirilmelidir.

Tabii gençleştirme çalışmaları için mahalli birim maliyetlere ve/veya yürürlükteki birim fiyat cetvellerine dayalı birinci keşif özeti düzenlenecek (Ek:3) ve bölge müdürlüğünce onaylandıktan sonra uygulamaya geçilecektir.

Share
Posted in: , Posted on: 31.12.2015

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.