30.12.2015

KAPLI (TÜPLÜ) FİDAN ÜRETİM TEKNİKLERİ

Global Bilgiler  /  at  17:05  /  No comments

Global Bilgiler



Ağaçlandırma çalışmaları tohum temininden başlayarak fidan dikim ve bakımına kadar bütünlük arzeden bir olaylar zinciridir. Ağaçlandırma başarısını artıran faktörlerden biriside fidan kalitesidir. 

Özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerimizde ağaçlandırma çalışmalarının başarısını yükseltmek için tüplü fidan üretimi zorunludur. 

Kaplı (tüplü) fidan; gerek ekim ve gerekse şaşırtma yoluyla muhtelif cins kaplar içerisinde yetiştirilen ve kabı ile fidanın dikileceği sahaya nakledilerek toprağı ile dikilen fidandır. 

Kaplı fidanda amaç, fidanın büyüme ve taşıma süresinde köklerin dış ortamın etkilerinden korunması, fidan köklerinin belli bir ebattaki kaplarda karışımı belli bir yetiştirme ortamında (toprak, turba vb.) gelişmesinin sağlanmasıdır. 

Kaplı fidanların fidanın üretilmesi ve pazarlanması sırasında çıplak köklü fidana göre avantajları:

-Kapta kullanılan materyal üretilen fidanın, cinsine, yaşına ve isteklerine göre hazırlanabilmektedir. 
-Fidan dağıtım mevsimi uzundur, her mevsim dikim yapılabilir. 
-Ambalajı ve kullanımı kolaydır. 
-Satış döneminde kolaylık sağlar. Gömü gibi çalışmalara gerek yoktur. 
-Daha iyi sergilenip, pazarlanabilir. 
-Fidanın taşınması sırasında dış etkilerden az zarar görür. 

Kaplı fidan üretiminde dikkat edilmesi gereken hususlar ise; 

-Yetiştirme ortamının su kaybının daha kolay ve çabuk olması nedeniyle sulamada dikkatli davranılmalı, sürekli kontrol edilmelidir. 
-Kap ebatı ve şekli seçilirken kapta üretilecek fidanın kapta kalma süresi dikkate alınmalıdır. 
-Kap şeklinin fidanın büyümesi döneminde kök yapısı üzerinde olumsuz etki yapmayacak şekilde seçilmesi gerekir. 
-Kaplı fidan üretiminde kullanılacak materyalin yani tüp harcının fidanın sağlıklı büyümesini sağlayacak özellikte olması gerekir. 

Tüplü fidan üretiminde en can alıcı nokta kaplarda kullanılan materyaldir, yani tüp harcıdır.  

Kaplı fidan üretiminde kullanılan materyalin özellikleri; 

-Verilen suyu uzun süre bünyesinde tutabilmeli, 
-Tohumun kolay çimlenmesine ve fidanın kök geliştirebilmesine uygun olmalı, yani gözenekli bir yapıya sahip olmalı, 
-pH değeri ile tuz ve kireç oranı üretilecek fidan türüne uygun olmalı, 
-Organik maddece zengin olmalı 
-Bol olmalı ve kolay temin edilebilmeli, 
-Ucuz olmalıdır. 

Kaplı fidanda kullanılacak tüp harcı materyalleri; toprak, kum (mil), perlit,  ponza taşı, turba, kompost ve çürümüş yaprak toprağı, humus, parçalanmış ve öğütülmüş ağaç kabukları, kompostlaştırılmış odun talaşı, saman, mısır vb. gibi materyallerdir. 

Bu malzemelerin bir veya birkaçının fidanın türüne ve ihtiyacına göre belirli oranlarda karıştırılmasıyla tüp harcı hazırlanarak kullanılır.Bu karışımlar hazırlanırken üretilen fidanın türüne, yaşına, kabın boyutlarına, kullanılacak malzemenin kolay bulunabilirliği ve maliyetine, en önemlisi de kullanılacak materyal karışımının fidanın gelişmesinde rol oynayacak pH, tuz, kireç, gözeneklilik gibi değerlerin üretilecek fidanın isteklerine uygun olması göz önünde bulundurulmalıdır. 

Kaplı fidan üretiminde kullanılan kaplar geçmişten günümüze çok çeşitlilik arzetmiştir. Ülkemizdeki fidanlıklarda ilk olarak mendil tüp şekliyle başlayan kaplı fidan üretimi, bugün çok çeşitli ebat ve şekillerde, farklı fidan üretim teknikleriyle modernize olmuştur. 

Bugün için fidanlıklara kaplı fidan yetiştirmede kullanılan kaplar; 

-Polietilen torbalar 
-Teneke, varil, bidon, vb.gibi kaplar 
-Plastik ve toprak saksılar 
-Konteyner tipi kaplar olarak sayılabilir. 



Polietilen torbalar 
Global Bilgiler


10x23, 16x25, 18x30, 25x30, 30x40, 40x40 vb. gibi ebatlarda üretilecek fidanın türüne ve kapta kalma süresine bağlı olarak kullanılmaktadır. Polietilen torbalar bugün için daha çok kamu ağaçlandırmalarına yönelik fazla boylandırılmayan, müşteri açısından ekonomik sayılabilecek fiyatlarda satılan kitlesel fidan üretimlerinde kullanılmaktadır. 

Teneke, varil, bidon vs.gibi büyük ebatlarda kullanılan kaplar, 
Global Bilgiler

Piyasada genellikle yağ, peynir tenekeleri olarak 10 kg., 18 kg.lık tenekeler ve daha büyük ebattaki bidonlar daha çok boylu fidan olarak peyzaj amaçlı kullanılan fidan üretiminde kullanılmaktadır. Ancak teneke, bidon gibi kapların paslanması ve çürümesi sonucunda satış sırasında kötü bir görüntü arzetmesi ve dikim sırasında kesim zorluğu gibi nedenlerle, giderek kullanımı azalmaktadır. Ancak fazla özellik arzetmeyen ve pazarlanması sırasında alıcıya fazla ekonomik maliyet getirmeyen türler ve bunların kitlesel üretiminde tercih edilmektedir. 

Plastik ve toprak saksılarda fidan üretimi; 

Global Bilgiler
Günümüzde ebat ve şekil itibariyle çok çeşitli olarak tüketicinin alımına sunulmuş saksılar artık fidan üretiminde tercih edilen fidan üretim kabı konumuna gelmiş kap şeklidir. Özellikle tür itibariyle özellik arzeden ve boylu olarak pazarlanan fidanların üretiminde tercih edilmektedir. 

Saksı bedelinin teneke, torba gibi kaplara nazaran fazla olması nedeniyle fidan üretiminde bu yönde bir kısıtlamaya gitmek zorunda kalınmaktadır. Ancak saksılı fidanlar; 

Global Bilgiler-Saksılı fidan üretiminde pazarlama sırasında daha özenli ve albenili görülmesi nedeniyle müşteri tarafından daha kolay tercih edilmektedir. 
-Fidanlıklarda belli bir boya kadar büyütülen fidan birkaç defa kap ebadı değiştirilerek repikaj yapılmaktadır. Bu amaçla kullanılan saksılar birkaç kez daha kullanılabilmekte, fidan repikajı sırasında işçilik tasarrufu sağlamaktadır. 
-Saksılı fidan için ayrıca yastık yapmaya gerek yoktur. 
-Saksıların homojen yapıda olması nedeniyle, sulamada karşılaşılacak sorunlar aza indirgenmekte kök yapısının daha sağlıklı olmasında rol oynamaktadır. 

Kaplı fidanların üretiminde özellikle sulama rejimine dikkat edilmelidir. Özellikle saksılı kapların sulanmasında ekonomikliği ve homojen sulama ve gübreleme kolaylığı nedeniyle damla sulama sistemleri kullanılması tercih edilmelidir. 

Seralarda Kaplı Fidan Üretimi 

Fidanlıklarımızda yıllar önce başlayan kaplı fidan üretimi 1992 yılında başlayan seralarda fidan üretim tekniğiyle bugün için dünyadaki modern fidan üretim tekniklerine ulaşmıştır. 

Global Bilgiler
Seralarda fidan üretimi prensip olarak, pottray diye adlandırılan çok gözlü fidan kaplarına fidanın iyi gelişmesini sağlayan iyi bir gözenek yapısına sahip yetiştirme ortamının konularak, tohumun makine veya elle ekilerek 1+0 yaşında dikime hazır fidan üretimi şeklidir. 

Bu üretim şeklinde tüp harcı ana materyal olarak fiziksel özelliği iyi bir tür yosun kökenli, sünger gibi su alışverişi kolay olan açık renkli turba kullanılmaktadır. Fidanlıklara göre turba tek başına, çam kabuğu veya çay artığı perlitle karıştırılarak kullanılmaktadır. Ancak karışıma konulan bu materyaller % 30 oranında kullanılmaktadır. Karışımda kullanılan kabuk gibi organik materyallerin mutlaka kompostlaştırdıktan sonra kullanılması gerekmektedir. Kompostlaştırılmamış materyaller fidanın büyüme döneminde kullanılan gübreyi kullanarak ayrışmakta, bu da fidana verilen besin elementinin bitki tarafından alınmasını engellemektedir. 

Bu sistemde önemli olan üç faktör vardır. 

1-İyi fiziksel özelliklere sahip tüp harcı materyali 
2-İyi özelliklere sahip sulama suyu (pH’ı bikarbonat ve tuzluluk miktarı), 
3-Bunlara bağlı olarak fidanın büyüme döneminde uygulanacak gübreleme rejimi, 

Bu üç faktör bir sacın üç ayağı gibidir ve birinin eksikliği durumunda fidanın gelişmesinde birçok sorun meydana gelmektedir. 

Ekimi yapılan tohumlar çimlendikten bir ay sonra ikinci ibreleri çıkmaya başladıktan sonra tekleme yapılarak gübrelemeye başlanmaktadır. Gübreleme rejimi bu sistemde çok önemlidir. Çünkü tüp materyali olarak kullanılan turba organik madde yönünden zayıftır. Ancak dışarıdan verilecek besin elementlerinin miktarı ve kendi aralarındaki oranlarla fidanın sağlıklı büyümesi sağlanmaktadır. Prensip olarak bu sistemde Azot, Fosfor, Potasyum elementlerinin yanı sıra Bakır, Mangan, Demir gibi mikro element dediğimiz oranları az ancak bitkiye verilmesi zorunlu olan birçok bitki besin elementinde bulunması gerekmektedir. 

Gübreleme rejimi, fidanın büyüme evrelerine göre üç döneme ayırarak farklı oranlarda Azot içeren gübre terkipleri kullanılır. 

Fidanın hızlı büyüme döneminde Azot oranı yüksek kompoze gübre (örneğin 20+20+20 +iz element içeren gübre), yavaş büyüme döneminde Azot miktarı az olan kompoze gübre (11+11+33 +iz element içeren gübre) büyümenin iyice yavaşladığı ve duracağı dönemde de Azot içermeyen Potasyum oranı yüksek gübre (0+16+37 +iz element) kullanılmalıdır. 

Fidanın büyüme dönemince zaman zaman analizler yapılarak ortamın pH ve tuzu kontrol edilmelidir. pH’ın ibreliler için 5,5-6,5 arasında olması idealdir. Tuzun ise 2,0-2,5 arasında olması uygundur. Gübreleme serin havada sabah veya akşam saatlerinde yapılmalı, gübre verildikten sonra fidanlar gübresiz su ile yıkanmalıdır, ibrelerde gübre kalmamalıdır. 

Kaplı fidan üretimi; fidanlıklarımızın geldiği noktada fidan üretimimizin önemli bir kısmını oluşturmakta, hem ağaçlandırma sahalarına hem de peyzaj amaçlı kullanıma gönderilen fidanlar içinde büyük bir orana sahiptir. Bu nedenle çıplak köklü fidana göre daha çok özen isteyen kaplı fidanların üretimi ve gelişimi sırasında fidanın ihtiyacına göre uygulanacak sulama, gübreleme gibi diğer bakım çalışmalarının aksatılmadan tekniğine uygun olarak yapılması fidanın kalitesini ve sağlıklı olmasını belirleyecektir. 

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.