31.12.2015

SIĞLA AĞACI (Liquidambar orientalis)

Global Bilgiler  /  at  04:45  /  No comments

Global Bilgiler


Latince adı: Liquidambar orientalis
Diğer isimler:Amber Ağacı, Günlük Ağacı
Alem: Plantae (Bitkiler)
Bölüm: Magnoliophyta (Kapalı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida (İki çenekliler)
Takım: Saxifragales
Familya: Altingiaceae (Acıfındıkgiller)
Cins: Liquidambar L.

MOFOLOJİK ÖZELLİKLER
Dünya üzerindeki tek doğal yayılış alanı Türkiye’nin güneybatısı ile Rodos adasıdır.
Saf ya da başka ağaçlarla karışık ormanlar kurar. Ülkemizde 503 hektar saf sığla ormanı bulunmaktadır. Ortalama 15-20 m’ye kadar boylanabilen sığla, kalın dallı ve geniş tepeli bir ağaçtır. İlk bakışta çınarı andırır. Yaşlandıkça, kabuğu koyulaşır ve derin çatlaklı bir görünüm alır. Dallara uzun saplarla bağlanan yaprakları genellikle beş lopludur. Gövde kabuğunun yaralanması sonucu elde edilen sığla yağı özellikle kozmetik ve ecza sanayinde kullanılan önemli bir hammaddedir.

Dağılımı
Türkiye’de doğal olarak bulunan Anadolu sığla ağacı, özellikle Marmaris çevresi, Fethiye, Köyceğiz ve Dalaman Çayı dolaylarında endemik olarak bulunur. Isparta ve Burdur arasında da dar bir yayılışı bulunmaktadır. Türkiye'de iki alttürü bulunmaktadır. Bu bölgelerde eskiden ormanlar oluşturan ağaçlar, günümüzde küçük korular halinde bulunmaktadır.

BOTANİK ÖZELLİKLER
Kabuk , kabuk gençken çatlaksız yaşlıyken çatlaklıdır. Kabuklar gençken rengi grimsi, yaşlanınca grimsi kahverengi veya kahverengiye döner.

Sürgünler , genç sürgünler önce yeşilimtırak, sonra kırmızımsı-kahverengi olup, incedir. Çıplak ve parlak olan sürgünler üzerin lentiseller küçüktür ve çıplak gözle görülebilir. Yan tomurcuklar sürgünlere çok sıralı sarmal dizilmiştir ve sürgüne az çok yatıktır. Tepe tomurcuğu yan tomurcuklardan biraz daha büyüktür. Yumurta şeklinde, elipsoid ve sivri uçlu olan tomurcuklar parlak olup pulların kenarı hafif kirpikli, kahverengi sürmeli ve çıplaktır. Pulların rengi elma yeşili-kahverengidir. Ovuşturuldukları zaman aromatik olup, üzerinde 3 adet iletim demeti izi taşır.

Yapraklar , beş loplu ve ışınsal damarlı olan yapraklar her bir lop genellikle ikincil olarak loplara ayrılır. Ucu küt veya sivri olan lopların sayısı ender olarak 3 veya 7'dir. Yaprakların kenarı ince ve muntazam dişlidir. Yaprak ayasının tabanında, ana damarların birleştiği yerde tüy demetleri saplanmış olup, bazı yapraklarda söz konusu tüyler yok denecek kadar azdır. Üst yüzleri tamamen çıplak ve parlak yeşildir. Yaprağın sapı ince ve oldukça uzundur. Erkek çiçekler kurul şeklinde ve tomurcukların üst ekseninde bulunanlar sık ve sapsız, alt tarafında bulunanlar ise daha seyrek olarak yerleşmiştir.

Çiçekler , çiçekler küre şeklinde, üzerleri küçük kırmızımsı çiçeklerle bezenmiştir. Çiçek olgunlaşınca dikenli kozalağa dönüşür ve grimsi-yeşil renk alır. Dişi çiçekler ilk oluştukları zaman renkleri yeşil olup daha sonraları kırmızımsı renk alır. Üzerleri hafif tüylü olup,meyve içinde dökülmeden kalırlar ve sertleşip odunsu bir yapı kazanırlar.
Meyveler , meyve uzun bir sapın ucunda, aşağıya doğru sarkık olarak durur.
Olgunlaştıkları zaman sertleşir, kapsüller açılır ve tohumlar dökülür. Çok küçük kanatlı olan
tohumun rengi koyu kahverengidir, basık, dip tarafı yuvarlak, uç kısmı sivridir. Tohum kabuğu parlak, ince ve serttir.

Sığla yağı
Sığla yağı iyi bir antiseptiktir. Eczacılıkta, parfümeride ve ayrıca buhur olarak kilise vb. yerlerde kullanılır. Kuru yongaları çeşitli ayinlerinde tütsü olarak kullanıldığından ağaca "günlük ağacı" denir.

Ağacın kabuğunun yaralanmasıyla, özünden elde edilen bir çeşit balsam olan "Sığla yağı" özellikle parfüm sanayinde kullanılan önemli bir hammaddedir. Ağacın önemi, elde edilen bu yağdan kaynaklanmaktadır.

Sığla Yağı Nasıl Elde Edilir?
Sığla yağı elde etmek için bahar aylarında ağacın gövdesine çizikler çizilir. Temmuz ayından itibaren gövde üzerinde biriken salgı ve kabuklar özel bıçaklar ile kazınarak toplanır.
Bu salgı ve kabuklar sıcak su ile kaynatıldıktan sonra özel preslerde sıkılarak sığala yağı elde edilir. Sığla yağının bileşiminde kokusunu veren sinnamik asit, uçucu yağlar ve reçine bulunur. Yağ, antiseptik özelliğe sahiptir. Parazitlere karşı etkilidir. Ciltte yumuşatıcı, rahatlatıcı, iltihap giderici ve yara iyi edici etkileri bulunmaktadır. Halk tarafından özellikle mide rahatsızlıklarında ve yaraların iyileştirilmesinde kullanılmaktadır. Aynı zamanda temizleyici ve ter kokularını giderici olarak da kullanılır.

TARİHTE 
Geçmişte Mısır Kraliçesi kleopatra "aşk iksiri" ve parfüm olarak kullandığı sığala yağı, hipokrat döneminden beri ilaç olarak da kullanılmıştır. Eski mısırlılar sığala yağını mumyalama işlemleri sırasında da kullanmışlardır. Batmış fenike gemilerinden çıkarılan içi sığala yağı doluamforalar geçmişte sığla yağının Akdeniz ticaretinde önemli bir yer tuttuğunu göstermektedirler.

Eldesi
Sığla yağı elde etmek için bahar aylarında ağacın gövdesine çizikler çizilir. temmuz ayından itibaren gövde üzerinde biriken salgı ve kabuklar özel bıçaklar ile kazınarak toplanır. Bu salgı ve kabuklar sıcak su ile kaynatıldıktan sonra özel preslerde sıkılarak sığala yağı elde edilir.

Bileşimi
Sığla yağının bileşiminde kokusunu veren sinnamik asit, uçucu yağlar ve reçine bulunur.

Yağ, antiseptik özelliğe sahiptir. Parazitlere karşı etkili. Ciltte yumuşatıcı, rahatlatıcı, iltihap giderici ve yara iyi edici etkileri bulunmaktadır. Halk tarafından özellikle mide rahatsızlıklarında ve yaraların iyileştirilmesinde kullanılmaktadır. Aynı zamanda temizleyici ve ter kokularını giderici olarak da kullanılır.

Kullanımı
Bu yağ, parfümeride sabitleyici (fiksatör) olarak kullanılmaktadır. Yani parfüm içersindeki güzel kokuların uçmamasını sağlar. Bu nedenle sığla yağı parfüm sanayinde önemli bir hammaddedir. Bunun yanı sıra sığla yağıyla yapılan sabunlar cilt yumuşatıcı etkiye ve güzel kokuya sahiptir.

Piyasadaki Yeri Ve Korunma

Durumu
Eskiden Türkiye'de 20 ton dolaylarında sığla yağı elde edilirken, günümüzde Sığla ormanlarının azalmasıyla yılda ancak 3-4 ton sığla yağı elde edilebilmektedir. Yağa, yurtiçinden ve yurtdışından yoğun talep olmakla beraber, yeterli miktarda üretim olmadığı için bu talep karşılanamamaktadır. 2000'li yıllarla birlikte artık parfümeri sanayinde sentetik fiksatörler kullanıldığından eskiden olan talepler azalmış ve sığla yağı üretimi 1 tona kadar düşmüştür.

Köyceğiz Bölgesi’nde varlığını sürdüren Sığla Orman parçaları, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 9.maddesine göre "Özel Çevre Koruma Bölgesi" olarak ilan edilen Köyceğiz- Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırlarında bulunmaktadır. Relikt endemik bir tür olan Sığla Ağacı, IUCN Red List Kategorileri’ne göre VU (Zarar Görebilir) sınıfına aittir. Bu kategoride yer alan türler, korunma tedbirleri alınmazsa yakın zamanda nesli tehlike altına girebilecek özelliktedir.

Var olan bütün koruma statülerine ve tedbirlerine rağmen sığla ormanları korunamamıştır. Sığla yağı uzun yıllar boyunca kimya sanayinde sabitleyici olarak kullanıldığı için ekonomik açıdan değerli bir ağaç olarak kabul edilmiş ve yöre insanı tarafından korunmuştur. Ancak kimya sanayinde yapay sabitleyicilerin kullanılmaya başlanması ile bu ağacın korunmasına yönelik ilgi de azalmıştır. Aynı zamanda taban suyu yüksek, tarıma son derece elverişli yerlerde yetiştiği için bu ağaçlar kesilerek veya başka şekillerde kuruması sağlanarak portakal bahçelerine dönüştürülmüştür. Yakın zamanda portakal üreticiliği de ekonomik açıdan verimli olmamaya başladığı için bu sefer de bu alanlar turizm tehdidi altında kalmaya başlamıştır. Bunun yanı sıra drenaj, kuraklık ve su rejiminin bozulması gibi sebeplerden dolayı sığla alanlarında tuzlanma yaşanmaktadır.

Şu anda sığla ormanlarının korunması için çeşitli koruma statüleri bulunmasına, birçok araştırma projesi gerçekleştirilmiş ve planlar hazırlanmış olmasına rağmen yöre insanının da içinde bulunduğu aktif bir uygulama çalışması gerçekleştirilmemiştir.

Yetiştirme tekniği:

TOHUMLA ÜRETİM
Taze tohum ekildiğinde İlkbaharda iyibir çimlenme elde edilir.Kasalara ekilen ve çimlenen tohumlarda büyüme başlayınca kasalarla camekanlara alınır.Bununyanında tohumlar nemlim peat içinde katlanarak da ekilebilir.Tohumlar genellikle iki yıl sonra çimlenir.Elde edilen fideler sekizlik saksılara dikilerek ya plastik seralarda veya soğuk yastıklara alınırlar ve ilkbahar donlarından korunurlar.

DALDIRMA İLE ÜRETİM
Az uygulanır.seçilen bitkiler adi daldırma yöntemiyle kolayca köklenir. Köklenmeden sonra sonbaharda ana bitkiden ayrılırlar.

Türleri

Liquidambar acalycina (Güney Çin)

Liquidambar formosana Çin sığla ağacı (Güney Çin, Kuzey Kore, Güney Kore, Tayvan, Laos,
Kuzey Vietnam).

Liquidambar orientalisAnadolu sığla ağacı (Güney Batı Türkiye, Yunanistan: Rodos).

Liquidambar styraciflua Amerikan sığla ağacı (Doğu Kuzey Amerika'dan New York ile
Teksas ve doğu Meksika ile Guatemala).

Sığla Ağacının ve Sığla Yağının Faydaları:
Sığla Yağı yatıştırıcı özelliği nedeniyle özellikle romatizma ağrılarını azaltmakta etkilidir. Mikrop öldürücü etkisi ile özellikle uyuz ve mantar gibi deri hastalıklarında faydalıdır. Cildi yumuşatır ve rahatlatır. Yaraların iyileşmesini hızlandırır. Dahilen kullanıldığında ise göğsüyumuşatır, balgamı söktürür ve nefes darlığını giderir. Vücuda kuvvet verir. Adet söktürücüdür. Çiğnenirse dişetlerini güçlendirir.

Başta mide ülseri olmak üzere, mide hastalıklarında faydalıdır. Sığla Ağacı ve Sığla Yağı Nasıl Kullanılır: Sığla ağacının kabukları günlük ya da buhur olarak adlandırılır ve tütsü olarak kullanılır. Sığla Yağı ise ilaç olarak ve parfüm yapımında kullanılır. Kuru üzümle birlikte yenirse, zihni açar, öksürüğü keser ve kusmayı önler. Ter kokularını gidermekte etkilidir. Sığla yağı parfüm kokusunun uçmasını engellediği için parfümlerde, cildi yumuşattığı için sabunlarda kullanılır.





Global Bilgiler



Aile: Günlükgiller (Hamamelidaceae)
Doğal yayılışları, kullanım alanları:
Sığlalar (günlükler), kışın yaprağını döken boylu ağaçlardır. Sığlalar, aslında 3. zamandan kalma endemik bitkilerdir. Olağan durumlarda olmamasına karşın, gövdelerinin yaralanması sonucu akma kanalları oluşur. Bu cinsin Kuzey Amerika, Güneybatı ve Doğu Asya’da yaşayan 4 türü vardır. Türkiye’de Liquidambar orientalis adlı tek bir türü doğal olarak yetişir. Liquidambar styraciflua adlı tür ise çeşitli amaçlı ağaçlandırmalarda yaygın olarak kullanılır.
Sığla, Günlük (Liquidambar orientalis Miller):
Günlük (sığla, Anadolu sığlası): 20 metreye kadar boylanabilen, geniş tepeli bir orman ağacıdır. Bu tür sadece Türkiye’ye özgüdür. Güneybatı Anadolu’da Marmaris, Köyceğiz, Dalaman dolaylarında esas ormanlarını kurar. Denizli ve Antalya dolaylarında da görülür. şiddetli soğuklara duyarlıdır. Yaygın kök sistemi geliştirir. Kök ve kütük sürgünü verme özelliği vardır. Nemli ve sulak alanlarda bulunur. Saf ormanlarını taban arazilerde kurar. Günlük ağacından elde edilen sığla yağı ve buhur onun esas ürünüdür. Doyumsuz bahar ve güz manzaraları oluşturan değerli bir süs bitkisidir.
Amerikan Sığlası, Amerikan Günlüğü (Liquidambar styraciflua L.):
Amerikan günlüğü (Amerikan sığlası), 40 metreye kadar boylanabilen, dolgun ve düzgün gövdeli bir orman ağacıdır. Amerika’nın kuzeyinde deniz kıyılarında, sulak alanlarda yetişir. Buralarda saf ya da diğer türlerle karışık ormanlar kurar. Bu tür odunu için yetiştirilir. Diğer özellikleri sığla ile aynıdır. Peyzaj uygulamalarının tercih edilen önde gelen ağaçlarından biridir. Ülkemiz park ve bahçelerinde sıklıkla kullanılır. Farklı görünümlü kültür çeşitleri vardır.

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.