31.12.2015

ZEYTİN BİYOLOJİSİ VE ZEYTİNDE DÖLLENME

Global Bilgiler  /  at  23:47  /  No comments

Zeytinde çiçeklenme Nisan sonu Mayıs'a rastlar. Zeytinde çiçek salkım şeklindedir, buna somak da denir. Bir somakta 5-60 adet çiçek bulunur. Ağaçlarda bol miktarda çiçek meydana gelir, fakat bunun büyük bir kısmı meyve bağlamaz. Normal tozlama ile 100 çiçekten 1-5 i meyve bağlar. Tozlanma rüzgârla olur.

Çiçeklerin büyük bir kısmının verimsiz oluşlarının, meyve bağlayamamalarının çeşitli nedenleri vardır. Bunlardan çiçek organları ile ilgili bulunanlar şunlardır.

1. Yumurtalığının aborsiyonu: Yani dişi organın dumura uğraması. Bu şekilde biçim değişimine uğrayan çiçeklerin miktarı bazen % 80 i bulur (limni çeşidi). Bu durum bazen çevre koşullarından ileri gelmektedir,
2. Çiçek tozlarının iyi çimlenmemesi,
3. Çiçek tozu teşkil edememe,
4. Uyuşmazlık.

Zeytin çiçek tozları rüzgarla kolaylıkla yayılmaktadır. Bu nedenledir ki kendine kısır çeşitler çevredeki diğer varyete veya klonlardan veya hutta yabanilerden gelen tozlarla döllenebilmektedirler. Çeşitlerin birçoğu kısmen kendine verimlidir. Bazıları da kendine kısırdır.

Kısmen kendine verimli çeşitler: Ayvalık-Memecik-Gemlik-Memeli-Çakır-Çilli-Erkence

Kendine kısır: İzmir sofralık

Çeşitler     Tozlayıcılar
Ayvalık     Gemlik-Memeli-Erkence
Gemlik      Ayvalık-Çakır
Memecik  Ayvalık-Çakır-Gemlik-Memeli-Erkence
Memeli     Memecik-Ayvalık

Kendine verimli çeşitlerde döllenme kolay olmakta ve çiçek tozları kendi ağırlıkları ile stigma üzerine dökülmektedir. Stigma polen tozlarının durabilmesi için tüylüdür. Polen tozları uygun koşullarda kısa zamanda çimlenir ve yumurtalığa polen tüpünü ulaştırır. Normal büyüklüğünü almış zeytin danesinde bir çekirdek ve bir embriyoya rastlanır. Yumurtalıkta hangi over ilk önce döllenirse o süratle büyür ve diğerleri döllenseler dahi bunun rekabetine dayanamazlar, dolayısıyla bir çekirdek ve bir embriyo bulunur. Bazılarında tohum (embriyo) yoktur. Bu hal % 90’a kadar çıkabilir. Bu partenokarpi ile ilgili değildir. Çekirdek kırılınca; döllenme olduğu halde ya embriyo teşekkül eder etmez herhangi bir nedenle büyümemiş veya rudimenter bir halde kalmış olarak siyah noktalar halinde görülür. Zeytinde partekokarp olarak meydana gelmiş olan meyveler çok küçük ve çapları 3-4 mm yi geçmez, bu meyveler de olgunlaşır renk değiştirirler. Bazıları ilk safhalarda dökülebilirler. Bu küçük meyvelerden kesit alınınca 4 ovülün bulunduğu ve döllenmediği görülür. Gerek embriyosuz ve gerekse partenokarp meyveler üretmede kullanılmazlar ve bu gibi meyvelerin yağ oranı düşük olur.

Daha önce söylendiği gibi zeytinde açan çiçeklerin çok az bir kısmı meyve tutmaktadır. Döllenmeden sonra çiçek dökümü olur. Döllenmeyen çiçekler bu devrede dökülürler. Tutan meyvelerin ise büyük bir kısmı farklı devrelerde dökülmektedir.

Morettini'ye göre Tuscany'de meyvenin % 50-55 nisbetindeki en büyük döküm olan 1. döküm meyve tutumundan sonra Temmuz ile Ağustos başı arasında olmaktadır.

Bu dökümün nedenleri:

1) Döllenme yetersizliği
2) Gıda noksanlığı ve bilhassa azot noksanlığı
3) Topraktaki nemin azlığıdır

Kalan meyvelerden % 10-15 oranındaki ikinci döküm devresi, Ağustos sonu ile Eylül ortasında meydana gelmektedir. Bu devrede

1) Zeytin güvesi başlıca rolü oynamaktadır
2) Ayrıca zeytin sineğinin birinci devresinin yaptığı tahribat
3) Kuraklığın devamı ve,
4) Bazen de cycloconium'un meyve sapında yaptığı zararlar da döküme neden olmaktadır.

Yine kalan meyvenin % 8-10 oranındaki son döküm olan 3. döküm Eylül ortası ile Ekim sonu olmaktadır. Bu devrede en önemli döküm etmeni zeytin sineğidir. Rüzğar ve fırtınalar da zeytin danesinin olgunluğa eriştiği bu devrede döküme neden olurlar. Bu devredeki daneler olgun olduğundan kıymetlendirilirler. Böylece meyve tutumundan zeytinin olgunluğuna kadar geçen devre esnasında ağaç meyvesinin % 80 nini yitirmektedir.

Zeytinde Periyodisite

Zeytin periyodisite gösteren bir meyve türüdür. Zeytinde kuvvetli periyodisite gösterenler yabaniye kaçanlardır. Orman ağaçlarında da olduğu gibi periyodisite kendi haline bırakılan ağaçlarda kuvvetli seyreder. Normal bakılan ağaçlarda daha hafif seyreder. İklim, budamanın her sene yapılmayıp uzun fasılalarla ve sert yapılması, gübrelemenin uzun aralıklarla bol miktarlarda yapılıp arada gübresiz bırakılması, derimin sırıkla yapılması ve toprak işlerinin iyi yapılmaması periyodisiteyi şiddetlendirir. Budama, gübreleme, mücadele, hasat ve toprak işleri gibi teknik işlerin gereği gibi ve zamanında yapılması ile periyodisite hafifletilebil­mekte. Özellikle bazı çeşitlerde tamamen ortadan kaldırıla­mamaktadır. Seleksiyon çalışmalarında periyodisitesi hafif ve olmayan tiplerin seçimi ön planda ele alınır.

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.