4.01.2016

Doğal Yapısı İçinde Toprak

Global Bilgiler  /  at  15:41  /  No comments

Doğal yapısı bozulmamış halde bir miktar toprak araziden alınıp, çıplak gözle veya bir büyüteç yardımıyla yakından incelendiğinde ve hemen ardından bir parça koparılarak parmaklar arasında ezilip oluşturulduğunda, daha sonra da biraz su ilavesiyle ıslatılıp yoğrulduğunda, ilk planda toprağın solit ya da massif bir madde olmadığı, çeşitli şekil ve irilikteki tanecik ve parçacıkların, aralarında yine çeşitli şekil ve irilikte gözenek boşlukları bırakarak bir arada bulundukları, çok küçük taneciklerin birbirlerine yapışmış halde kümeler oluşturdukları, bunların ezilmesi için belli bir güç uygulanması gerektiği, sonuç olarak toprağın gözenekli ve dağılabilen bir yapıya sahip olduğu görülür.

Toprak Fazları
Toprak esas itibariyle dört farklı yapı maddesinden meydana gelmiştir. Daha çok inorganik ve az miktarda da organik maddelerden ibaret katı kısım, genel toprak hacminin yaklaşık yarısını oluşturur. Geriye kalan kısım ise, birbirlerine karşı değişen oranlarda su ve hava içeren gözenek boşluklarıdır. Şu halde doğal kompozisyonu içerisindeki bir toprak kütlesi, katı, sıvı ve gaz kısımlarından ibaret bir karışım olup, üç fazlı bir sistem niteliği taşır.
Toprağı oluşturan bu kısımların oranı oldukça büyük değişiklikler gösterir. Sadece genel bir fikir vermek üzere, bitki yetişmesine uygun ortalama tınlı bir toprakta yapı maddelerinin hacim olarak oransal miktarları şöyledir;

a) Katı Kısım= % 50 (Katı Faz)
a.1. İnorganikmaddeler = %45
a.2. Organik maddeler = %5

b) Gözenek boşlukları = %50
b.1. Sıvı = %25 (Sıvı faz)
b.2. Hava= %25 (Gaz faz)

Doğal koşullar altında, özellikle su ve hava oranları sürekli olarak değişir. Belli bir toprakta gözenek hacmi miktarı belli bir değere sahip olduğundan, aynı boşluk hacmini birlikte paylaşan sıvı ve gaz fazı oranları karşıt değer taşırlar.
Aslında toprağın genel kompozisyonu tekstür, strüktür, organik madde miktarı, bitki örtüsü, mevsimler, derinlik, toprak işleme durumu ve şekline göre büyük ölçüde değişiklik gösterir. Bu etkenlere bağlı olarak toprakta en fazla değişikliğe uğrayan unsur toprağın porozitesi, yani gözenek miktarı ve tipidir.
Toprak tarımsal açıdan, bitki beslenmesi ve kök oluşumu için doğal bir ortamdır.
Fiziksel bakımdan ise katı maddelerin arasını bir ağ gibi saran, içi su ve hava ile dolu gözenekli ve kapillar bir sistem olarak kabul edilmektedir. Bu sistem başta bitkiler olmak üzere toprak organizmalarının tümüne besin maddesi, su, hava ve mekan sağlamaktadır.

Katı Faz
Toprağın katı fazı, kütlesi ile işgal ettiği doğal hacmi hiçbir zaman tam olarak dolduramayan, çeşitli şekil ve irilikteki inorganik ve organik taneciklerden ibarettir. Toprak canlılarını da sonuç itibariyle toprak organik maddesine dönüşecek olmaları bakımından, katı faz içinde düşünmek gerekir.
Katı fazın çok büyük bir kısmını oluşturan inorganik primer tanecikler, kaya, taş ve çakıl iriliğinden başlayarak kum, silt, kil ve kolloidal büyüklüğe kadar değişen kaya ve mineral parçacıkları olup, kimyasal bileşim bakımından da farklılıklar gösterirler. Katı fazın diğer bir kısmını da anamateryalden ileri gelen çözünebilir tuzlar oluşturur.

Çözünebilir tuzlar ya toprağın sıvı fazı içerisinde çözünmüş halde bulunurlar veya katı fazın en ince kısmı olan killer ve diğer kolloidler tarafından adsorbe edilmişlerdir. Yahut da toprağın çeşitli derinliklerinde kristalleşmiş serbest tuzlar şeklinde yer alırlar.
İnorganik maddelerden bazıları parçalanma ve ayrışmaya direnç göstererek, toprağın iskelet maddesini oluşturmak üzere, değişmeden kalabildikleri halde (Kuvars), diğer bazıları toprak oluşumu sırasında az çok değişikliğe uğramışlar hatta bazıları (Kil mineralleri) sonradan sentezlenmişlerdir. Killere bu nedenle sekonder mineraller adı verilmektedir.

Sıvı Faz
Toprağın sıvı fazı toprak suyudur. Toprak suyu yağışlar ve sulama ile toprağa ulaşan, toprağın yüzeyinde ve toprak içindeki tansiyonsuz (emiş gücü zayıf olan) gözeneklerde serbest halde bulunan su ile, katı toprak taneciklerine belli yüzey kuvvetleriyle çepeçevre (Adezyon, kohezyon, yüzey tansiyonu, ozmotik kuvvetler) bağlanmış olan ve toprağın mikroplarında kapillar kuvvetler ile tutulan sudan ibarettir. Sıvı faz, katı fazın tanecikler arasında yer alan hava dolu gözenek boşluklarını, toprağın nem içeriğine göre kısmen veya tamamen doldurur. Doğal yapısı bozulmamış bir toprakta sıvı fazın maksimum miktarı (saturasyon) ancak gözenek hacmi değeri kadar olabilir. Bu nedenle sature topraklar hava içermezler. Su topraktaki canlı yaşamının devamı için mutlak surette gereklidir.

Gaz Fazı
Toprağın gaz fazı toprak havasıdır. Toprak havası katı fazın primer tanecikleri arasında ve sekonder toprak parçacıkları da denilen toprak agregatları arasında yer alan gözenek boşluklarının, toprak suyu tarafından işgal edilmemiş olan kısmını dolduran havadan ibarettir.

Toprak havası normal atmosferik havanın toprak içinde bulunan kısmı olmakla beraber, bileşimi atmosferik havadan oldukça farklıdır. En belirgin farkı, daha fazla CO2 ve nem, daha az O2 içermesidir. Toprak havası da canlı yaşamın devamı için mutlak surette gereklidir.

Share
Posted in: , , , , Posted on: 4.01.2016

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.