1.01.2016

DİŞBUDAKLAR (FRAXINUS L.)

Global Bilgiler  /  at  23:56  /  No comments

fraxinus exelcior

Aile: Zeytingiller (Oleaceae)
Doğal yayılışları, kullanım alanları:
Dişbudaklar, kışın yaprağını döken ağaç bazen de küçük ağaç halinde görülen odunsu bitkilerdir. Su basar arazilerden, yarı kurak alanlara kadar değişen farklı ekolojik ortamlarda yetişebilen türleri vardır. Bunlardan bazıları önemli orman ağaçlarıdır. Birçok türü ve onların kültür çeşitleri ise peyzaj uygulamalarında yaygın olarak kullanılır. Dişbudak cinsinin, çoğunluğu kuzey yarım kürenin ılıman bölümlerine yayılmış 65 türü bulunur. Türkiye’de Fraxinus excelsior, Fraxinus ornus, Fraxinus angustifolia adlı türleri doğal olarak yetişir. Fraxinus americana adlı tür ise çeşitli amaçlı ağaçlandırmalarda yaygın olarak kullanılır.
Bataklık Dişbudağı (Fraxinus angustifolia Vahl.):
35 metreye kadar boylanabilen, geniş tepeli bir orman ağacıdır. Güneydoğu Avrupa’dan başlayarak Türkistan’a kadar uzanan geniş bir alanda doğal olarak bulunur. Türkiye’de nemli ormanlarda ve sulak taban arazilerinde görülür. Özellikle, Sakarya nehri civarında, Süleymaniye, Demirköy, Çilinkoz ormanlarında geniş alanlar kaplar. Nemli, derin toprağa sahip, sulak taban arazilerde yetişir. Kütük ve kök sürgünü verme özelliği vardır. Üç alt türü bulunur.


Amerikan Dişbudağı (Fraxinus americana L.):





































35 metreye kadar boylanabilen, geniş tepeli, bir orman ağacıdır. Amerika’nın Minosata, Texas ve Florida eyaletlerinde doğal olarak yetişir. Soğuğa nispeten dayanıklı bir türdür. Türkiye’de deniz seviyesinden Erzurum’a kadar geniş bir alanda park, bahçe ve yollarda sıklıkla görülür.
Dağ Dişbudağı (Fraxinus excelsior L.):
40 metreye kadar boylanabilen, yuvarlak tepeli, düzgün gövdeli bir orman ağacıdır. Avrupa, Anadolu, Kırım ve Kafkasya’da doğal olarak bulunur. Türkiye’de ise Karadeniz ekosisteminin etkisindeki bölgelerinde, Doğu Anadolu’nun kuzeyinde genelde dağlık arazilerde (600-2100 m) yetişir. Durgun sudan hoşlanmaz. Kuvvetli kök sistemi kurar. Derin ve gevşek toprakları tercih eder. Kütük sürgünü verir. Türkiye’de iki alt türü bulunur.
Çiçekli Dişbudak (Fraxinus ornus L.):
15 m kadar boylanabilen küçük bir ağaçtır. Akdeniz çevresi, Orta Avrupa ve Anadolu’da yetişir. Ülkemizde, F. ornus subsp. ornus daha çok Marmara ve Ege bölgesinde, F. ornus subsp. cilicica ise Akdeniz bölgesinde doğal olarak yetişir. Çoğunlukla kuru ve sıcak topraklarda görülür. Kazık kök sistemi geliştirir. Dönemsel kuraklığa çok dayanıklıdır. Durgun sudan hoşlanmaz. Beyaz çiçekleri nedeni ile değerli bir süs bitkisidir. Odunu sert ve dayanıklıdır.

Dışbudağın Morfolojisi:
Yaprak: Tek tüysü yapraklar karşılıklı veya bazen dalların ucunda sarmal dizilişlidir. Yaprak ve yaprakçık sapı tabanı çoğu kez kalınlaşmıştır.
Çiçek: Bileşik salkımlı çiçek kurulu uçta veya sürgünün ucundaki koltuktan ya da önceki yılın yan sürgünlerinden gelişir. Brahteler ince uzun mızraksı olup geçicidir veya bulunmaz. Küçük çiçekler, erdişi, bir eşeyli veya çok eşeylidir. Kaliks 4 dişli veya düzensiz loplu bazende bulunmaz. Korolla beyaz sarımsı 4 loplu, dip kısmı bölünmüştür veya bulunmaz. 2 stamen korollanın dibine gömülmüştür. İplikçikler kısa olup çiçekler tam olarak açılınca dışarıya çıkar.

Meyve: Tohumlu taslağı 2 yumurtalık gözlü sarkıktır. Boyuncuk kısa; tepecik 2 yarıklıdır. Meyve uçtaki kanadı uzamış bir kanatlı meyvedır. (samara) Tohumlar genellikle tekli yumurtamsı-dikdörgen biçimindedir. Besidoku etli kökçük diktir.
Dışbudak Çeşitleri:
Amerika dişbudağı (Fraxinus americana)
Sivri meyveli dişbudak (Fraxinus angustifolia)
Tek yapraklı dişbudak (Fraxinus anomala)
Fraxinus apertisquamifera
Fraxinus attenuata
Fraxinus baroniana
Meksika dişbudağı (Fraxinus berlandieriana)
Kuzey dişbudağı (Fraxinus bungeana)
Karolina dişbudağı (Fraxinus caroliniana)
Fraxinus chiisanensis
Çin dişbudağı (Fraxinus chinensis)
Fraxinus coriariifolia
Fraxinus cuspidata
Kaliforniya dişbudağı (Fraxinus dipetala)
Fraxinus dubia
Adi dişbudak (Fraxinus excelsior)
Fraxinus ferruginea
Himalaya dişbudağı (Fraxinus floribunda)
Fraxinus gooddingii
Küçük yapraklı dişbudak (Fraxinus greggi)
Formoza dişbudağı (Fraxinus griffithii)
Baltık dişbudağı (Fraxinus holotricha)
Ağlayan dişbudak (Fraxinus hookeri)
Fraxinus hupeiensis
Fraxinus insularis
Fraxinus lanuginosa
Oregon dişbudağı (Fraxinus latifolia)
Japon dişbudağı (Fraxinus longicuspis)
Fraxinus malacophylla
Mançurya dişbudağı (Fraxinus mandshurica)
Fraxinus micrantha
Nepal dişbudağı (Fraxinus nepalensis)
Kara dişbudak (Fraxinus nigra)
Fraxinus odontocalyx
Çiçekli dişbudak (Fraxinus ornus)
Pallis dişbudağı (Fraxinus pallisiae)
Chihuahuan dişbudağı (Fraxinus papillosa)
Fraxinus paxiana
Yeşil dişbudak (Fraxinus pennsylvanica)
Fraxinus platypoda
Fraxinus profunda
Fraxinus punctata
Fraxinus purpusii
Mavi dişbudak (Fraxinus quadrangulata)
Fraxinus raibocarpa
Fraxinus rufescens
Çin çiçekli dişbudağı (Fraxinus sieboldiana)
Fraxinus sinensis
Fraxinus sogdiana
Fraxinus spaethiana
Fraxinus stylosa
Teksas dişbudağı (Fraxinus texensis)
Fraxinus trifoliolata
Tropikal dişbudak (Fraxinus uhdei)
Arizona dişbudağı (Fraxinus velutina)
Afgan dişbudağı (Fraxinus xanthoxyloides)

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.