1.01.2016

HUŞLAR (BETULA L.)

Global Bilgiler  /  at  23:39  /  No comments

Huşgiller (Betulaceae)
Doğal yayılışları, kullanım alanları:
Huşlar (kayınlar), kışın yaprağını döken ağaç, bazıları çalı halindeki odunsu bitkilerdir. Nemli ve serin yerlerde yetişir. Sürgün verme özelliğine sahiptir. Kumlu ve geçirgen topraklardan hoşlanır. Kayınlar ışık ağaçlarıdır. Açık renkli odunları tornacılık ve mobilya yapımında kullanılır. Kabuklarından elde edilen kayın yağı tıbbi amaçlı, özellikle de romatizmaya karşı kullanılır. Bunların dışında kayınlar park ve bahçelerin vazgeçilmez ağaçlarıdır.
Huş (kayın) cinsinin kuzey yarım kürede, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’da yetişen 40 kadar türü bulunur. Türkiye’de Betula pendula, Betula litwinowii ve Betula medwediewi adlı türleri doğal olarak yetişir. Bunların dışında, Betula nigra ve Betula pumila türleri de çeşitli amaçlı ağaçlandırmalarda sıklıkla kullanılır. Bu türler, yüksek dağların ve soğuk bölgelerin öncü orman ağaçları niteliğindedir. Bu cinsin adı her ne şekilde akademik kitaplara huş olarak girmişse de onların Anadolu’daki tüm yayılış alanında ve diğer Türk coğrafyasındaki adı kayındır. 
Beyaz gövdeli kayın ağacı Türklerin geçmişten bu yana kutsal saydıkları ve yazıtlarında, destanlarında ve efsanelerinde yer verdikleri ağaç türüdür. Türkler Anadolu’da batıya doğru ilerledikçe bu bölgelerde kayın ağacı bulamayınca buna benzer gövdesi beyazımsı gök renginde olan ve Kastamonu dolaylarında Gökçeeağaç olarak isimlendirilen (Fagus) ağacına da çoğu yerde kayın ismi verilmiştir.
Tüylü Huş (Betula litwinowii Doluch):
Tüylü huş (tüylü kayın), 20 metreye kadar boylanabilen bir orman ağacıdır. Kabuk rengi beyazdır. İleri yaşlarda kavlar dökülür ve yerini siyah bir kabuk alır. Doğal olarak Doğu Anadolu’nun kuzeyi ve Kafkasya’da, 1700-3000 metre arasında nispeten nemli yerlerde yetişir. 
Kızılağaç Yapraklı Huş (Betula medwediewi Reg.): 
Kızılağaç yapraklı huş (kızılağaç yapraklı kayın), çoğunlukla boylu çalı ya da küçük bir ağaçtır. Genel görünüşü kızılağaca benzer. Doğal olarak Doğu Anadolu’nun kuzeyi ve Kafkasya’da, 1500-3000 metre arasında nispeten nemli yerlerde yetişir.
Karahuş (Betula nigra L.):
Karahuş (karakayın), 20-15 metreye kadar boylanabilen bir orman ağacıdır. Kabuk rengi siyahtır. Doğal olarak Amerika’nın, Connecticut, Iowa, Kansas, Texsas ve Florida eyaletlerinde yetişir.
Akhuş (Betula pendula Roth):
25 metreye kadar boylanan, iyi yetişme ortamlarında düzgün gövdeli öncü bir orman ağacıdır. Gövdeleri ince kabuklu ve kar gibi beyaz renklidir. Sürgünler ince, narin ve aşağı doğru sarkıktır. Derine giden bir kök sistemine sahiptir. Türkiye’nin nispeten nemli topraklarda yetişir ve durgun sudan hoşlanmaz. Asya ve Avrupa’da çok geniş bir coğrafyada yetişir. Türkiye’de Doğu Anadolu’nun kuzeyinde 1500-3000 metreler arasında doğal olarak bulunur. Bunun dışında Marmara, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgesinin her tarafındaki park ve bahçelerde, çeşitli kültür formlarına sıklıkla rastlanır.
Bodur Huş (Betula pumila L.):
Bodur huş (bodur kayın), çoğunlukla boylu çalı görünümlüdür. Doğal olarak Amerika’nın Columbia, Montana, Dakota eyaletlerinde yetişir. 

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.