4.05.2016

SİLAJ NEDİR? NASIL YAPILIR?

Global Bilgiler  /  at  19:50  /  No comments

Global Bilgiler
Silajlık Mısır

Silaj, sığır, koyun ve keçi gibi gevişgetiren memeli hayvanların yem ihtiyacını karşılayan ve silolarda saklanan yüksek nem içeren fermente edilmiş yemlerdir. Suca zengin yemlerin oksijensiz ortamda bırakılarak süt asiti bakterilerinin etkisi ile fermantasyona uğratılması sonucu elde edilen yemdir ve kısaca yeşil yemlerin turşulaştırılmasıdır. Yeşil otun olmadığı kış aylarında yeşil, sulu ve ekonomik olarak verilebilecek tek kaba yemdir. Daha çok mısır, sorgum darısı ve diğer tahılların yeşil kısmından yapılır. Silaj yapmak için birim alandan en fazla yeşil kitle verebilen bitkilerden olduğu için özellikle mısır kullanılır ve bu mısırlara silajlık mısıradı verilir.

Yemleri silolanarak saklanmaları kurutarak saklanmalarına kıyasla çok eski tarihlere dayanmaktadır.Eski Mısırlıların suca zengin bazı yemleri hava ile ilişkisi kesilmiş kaplarda sakladıkları,Jules Caesars'ında sefer öncesi geçiş yollarında çukurlar açtırarak içerisini yeşil yemle dolturtup,bunların üzerinide balçıkla kapattığı bildirilmektedir.İlk yeşil yem silolarının M.S 700'lü yıllarda İtalyan köylüleri tarafından yapıldığı zannedilmektedir.Avrupa ülkelerinde XVIII. yüzyıl başlarında silo yemi yapımının gelişmeye başladığı görülmüştür.

Ülkemizde yem bitkileri üretimi yetersizdir. Bu durumda son yıllarda sayıları önemli boyutlara ulaşan kültür ırkı sığırlarımızın besin madde ihtiyaçlarının karşılanmasında, dolayısıyla onlardan beklenen verim potansiyelinin ortaya çıkmasında önemli sorunlarla karşılaşılmaktadır. İşte bu koşullar altında hayvancılık işletmelerinin bol, ucuz ve kaliteli kaba yem ihtiyacının kısa sürede ve yeterince karşılanmasında silo yemleri ve silaj başvurulacak en önemli bir seçenek olarak ortaya çıkmaktadır. Kaba yemlerin besin değeri kaybı en az olacak şekilde saklamanın en iyi yolu silaj yapmaktır. 

Silaj Nedir

Hayvanların yediği her türlü ot ve yem bitkilerinin hava ile ilişkisini keserek, besin değerinde hiçbir kayıp vermeden, hatta turşulaşma (fermantasyon) sırasında besin değerini artırarak, yeşil yemlerin bulunmadığı mevsimlerde kullanılmak üzere saklanmasına silolama, siloda saklanan yemlere de silaj denir. 

En kısa tanımıyla, yeşil yemlerin turşulaştırılmasıdır. 

Yeşil ve sulu yemlerin bulunmadığı dönemlerde, yeşil yem özelliğinde, sindirimi kolay ve besin değeri yüksek bir sulu yem sağlanmış olur. 

Silolama ve yapay kurutma dışındaki, diğer ot kurutma yöntemlerine göre çok daha az besin maddesi kaybı olmaktadır. Otların kurutularak saklanmasında % 15-20 civarında besin madde kaybı olur, silaj yapılarak saklanan otlarda bu miktar % 9-10'dur. 

Silaj, iştah açıcı ve sindirim derecesi yüksek bir yemdir. Sığırlar tarafından sevilerek yenir, yumuşatıcı bir etkiye sahiptir. Kabızlığı önler. 

Silajla beslenen hayvanlarda iç parazit sorunu, otla beslenen hayvanlardan daha az görülür. 

Et ve süt maliyetlerindeki yem girdisinin payını % 70'lerden, % 28'e kadar düşürür. Et ve süt fiyatlarının yeterli olmadığı dönemlerde işletmede sadece silaj yedirilerek 12-13 lt'ye kadar süt veren sığırlar ile günlük canlı ağırlık artışı 650-750 grama kadar olan besi sığırları yemlenebilir. 

Besin değeri olarak (ham protein açısından); 

1) 3 kg mısır silajı = 1 kg karma yem, 
2) 1 kg mısır silajı maliyeti = Karma yemin 1/15'i, 
3) 1 kg mısır silajı maliyeti = Yonca kuru otunun maliyetinin 1/3'ü, 
4) 1 kg mısır silajı maliyeti = Samanın maliyetinin 1/5'i kadardır. 
5) 1 kg mısır silajı maliyeti = Arpa danesinin
maliyetinin 1/12 si kadardır. 

Ot depolama sorunu ve depo masraflarını en aza indirir. 

Silajlık bitkiler tarlayı erken boşaltırlar, diğer ürünlerin ekimi için uygun bir zaman kalır. 

Hububat sonrası ve pamuk öncesi ekilebilen silajlık bitkiler araziden, ana ürün yanında değerli bir hayvan yemi elde edilmesini sağlar. 

Silo yemleri, açılmadıkça yıllarca bozulmadan kalabilirler. 

Yabani ot tohumları, silo içerisinde ölür ve gübre ile tekrar tarlaya taşınıp zararlı olma özelliği yitirir. 

Kuruduğu zaman sertleşerek hayvanların severek yiyemeyeceği birçok bitki, silolandığında hayvanlar tarafından iştahla yenir. 

Yeşil olarak yedirildiğinde, zararlı etkilere sahip bazı yemler, silaj haline getirildiğinde zararlı etkilerini yitirir. 

Silaj, sindirimi kolay, besin değeri yüksek bir yemdir. 

Hayvanın yediği her türlü ot, yem bitkileri ve gıda sanayi yan ürünlerinden yapılabilir. 

Silajda, otları kuruturken meydana gelen yağmur çürümesi, balyalama zaiyatı, taşıma zaiyatı gibi kayıplar yoktur. 

Silaj yapılırken havasız ortam esas olduğundan, zararlı küfler çoğalamaz. Süt asidi bakterileri ise havasız ortamda kolayca çoğalırlar ve hayvanlar yaralı ve temiz bir yem yemiş olurlar. 

Silo yemleri az yer kaplar.( 1m silaj: 500-900 kg) 

Silaj ile beslenen hayvanlar sağlıklı, tüyleri parlak  olur. 

Kuru ot gibi yangın tehlikesi yoktur. 

Silajın olgunlaşması sırasında yeşil otlara melas, hububat kırması gibi katkı maddeleri katıldığı gibi laktobasil ve streptokok bakterilerinin etkisi ile süt asidi oluşmakta, bu da otların hem yem değerini hem de sindirilme kabiliyetlerini yükseltmektedir. 

Yıl boyunca yedirilen silaj en az 7-8 ay önceden stoklandığı için üreticiyi enflasyon baskılarından korur. 

Silaj, ekonomik kriz dönemlerinin sigortasıdır. 

Silaj denilince ilk akla gelen mısır silajıdır. Sulu alanlarda 1 dekar yerden çok iyi bakım şartlarında 10 ton civarında silaj veren, çok kolay silajı yapılan bir bitkidir.

Macar fiği ile münavebeye girdiğinde 1 dekar alandan 10 tonu mısır, 5 tonu Macar fiği yeşil ot olmak üzere yaklaşık 15 ton civarında silaj sağlanabilmektedir.

Eğer kuru şartlarda silaj yapma zorunluluğu varsa, en az mısır kadar değerli ayçiçeği imdada yetişir. Buğday, arpa, yulaf, macar fiği kış yağışları ile rahatlıkla yetiştirilerek silajları yapılabilmektedir.

Kuru ot üretimi amacıyla ekilen yonca veya macar fiği, yulaf karışımı gibi bitkiler, eğer yağmurlardan çürüme tehlikesi ile karşı karşıya gelirlerse, yoncanın ilk ve son biçimlerinin silaj yapılması tavsiye olunur.

Konserve artıkları (her türlü sebze artıkları), şalgam ve hayvan pancarı yaprakları, bezelye sapları, fasulye, domates, biber artıkları ile şeker pancarı posası, patates cipsi artıkları gıda yan ürünleri olarak sayılabilirler.

Silo Çeşitleri

1- Kule Tipi Beton veya Çelik Silolar: Daha çok endüstriyel boyutlarda üretim yapan 250-300 baştan fazla sür sığırı veya 1000 baştan yukarı besi sığırı olan her zaman silajlık yeşil ürünlerin bulunduğu ülke ve bölgelerde inşa edilir. Profesyonel işletmelerin düşünebileceği pahalı bir yapılardır.

Bu tür silolar en fazla otomatik yemleme yapılan yerden tasarrufun zorunlu olduğu, işçiliğin pahalı olduğu yerlerde 500-1000 tonluk kuleler halinde inşa edilir. Çelik veya betonarme malzeme kullanılır.

2- Yer Üstü Beton Silolar: Bu silolar yer üstüne tabanı beton blokaj, iki veya üç taraflı taş veya bulunabilen dayanıklı inşaat malzemelerinden inşa edilen genellikle önü açık (ön ve arkada açık olabilir) silolardır. 5-7 metre genişlik, 15-30 metre uzunlukta yapılardır. İnşaat masrafı oldukça yüksek olup, inşası sırasında yan duvarlara uygun meyili vermek şarttır. Aksi takdirde silajı sıkıştıracak olan traktörün lastik veya paletleri duvar diplerine yanaşamayacağından tam sıkışma olmaz ve silajda çürümeler meydana gelir. Üstünü kapamak biraz zor olabilir. Sermayesi dar olan işletmelere tavsiye edilmektedir.

3- Toprak Üstü Silolar: En ucuz silolardır. Hatta masrafsızdır. Bu nedenle küçük işletmelere tavsiye edilir. Çünkü sabit yatırıma hiç gereksinme olmayan silo şeklidir.

Günümüzde en çok kullanılan silolar, 2 veya 3 tarafı duvarlarla çevrili, beton ya da taştan yapılan hendek silolar ile toprak zemin üzerinde sap saman serilip örtü malzemesi olarak da plastik ve toprak kullanılarak çok ucuza yapılan toprak üstü silolardır.

Silonun genişliği 4-6 m civarında olmalıdır. Taşıma kolaylığı açısından silo ahıra yakın olmalı ve silajlık bitkinin yetiştirildiği tarla da fazla uzak olmamalıdır.

Silo tabanı, yağmur ve sızıntı sularının dışarı akabilmesi için %1 -2 eğimli olmalıdır.

Silonun bulunduğu yer, silaj yeminin doldurulmasına engel olmayacak durumda olmalıdır.

Silo, gübrelikle iç içe olmamalıdır.

Silaj üretimi İçin Gerekli Malzeme ve Araçlar

1- Silajı Yapılacak Yem Bitkisi: Silolanacak malzemenin tarlada biçilmemiş halde nem oranı % 75-85 kadardır.

Siloya konacak malzemenin nem oranı ise % 70'i geçmemelidir. Aradaki % 10'luk nem kaybı ise biçme ve taşıma sırasında kendiliğinden meydana gelir. Fazla nemden şüpheleniliyorsa bir tutam ot alınıp çamaşır sıkar gibi sıkılır, eğer su veriyorsa soldurmaya tabi tutulur. Bu soldurma yonca, fiğ+yulaf, yulaf, arpa, buğday gibi ince gövdeli bitkilerde önce ot biçme makinesi ile biçilip, yarım veya bir gün bekletilip, sendirme işleminden sonra silaj makinesi ile parçalanırsa silajın kuru madde oranı artar, silaj çok daha kaliteli olur.

Mısır bitkisinin silaj yapılabilmesi için koçanlar kırıldığında (koçan ayasındaki süt çizgisi) 1/3 olmalı veya danelerde unlaşma başlangıcı tercih edilirse en kaliteli silaj materyali hazır demektir.

Silaj; yonca, fiğ, fasulye, bezelye gibi baklagil otlarından yapılacak ise, her 1 tonluk silaj için 50-60 kg buğday veya arpa kırması veya ekşi un katlar üzerine serpiştirilerek karıştırılır.

Eğer katkı maddesi olarak melas kullanılacak olursa her ton silaja 35-40 kg melas hesaplanmalıdır veya 10-30 kg üre katılmalıdır. Ayrıca ton başına 2-3 kg öğütülmüş (NaCl) tuz kullanılabilir.

2- Silaj Örtüsü Naylon: 6-8 metre eninde yeterince uzun (40 m) boyunda top halinde naylon örtü kullanılır.

3- Sap-Saman (toprak üzerine serpmek için),

4- Üzerini örtmek için toprak (kumlu olmayacak) veya eski araba lastiği,

5- Silaj makinesi (mısır ve sorgum için mısır silaj makinesi; yonca, fiğ ve benzeri otlar için ot silaj makinesi)

6- Traktör (biçme, taşıma ve çiğneme için)

7- Katkı malzemesi (Özellikle baklagil yem bitkileri için)

Silo Alanının Hazırlanması

Yaklaşık 4-5 m kadar genişlik ve yeteri kadar uzunlukta % 1-2 meyilli olarak tespit edilen silo alanı, süpürülüp temizlendikten sonra üzerine 10-15 cm kalınlıkta sap ve saman serilir.

Tarlada parçalanmış olan silajlık materyal en fazla 4 ile 15 mm arasında olmalıdır. Daha uzun olan silaj malzemeleri kolay sıkışmadığı gibi danelerde tam parçalanmadığı için turşulaşma (fermantasyon) zor olur.

Römorklarla tarladan parçalı getirilen silaj malzemesi, daha önce 4-5 m genişlikte serilmiş olan sap-saman üzerine, 15 -20 cm kalınlıkta serilir.

Mısır silajında zaten ton başına 300-400 kg unlaşma başlangıcında dane mısır mevcut olduğu için tuz dışında katkı maddesine gereksinim yoktur.

Her kat 15-20 cm serildikten sonra hazır bekleyen sıkıştırıcı traktör ile git gel hareketleri ile alabildiğince sıkıştırılır. Sıkıştırılan silonun içinde hava bırakmamaya özen gösterilir.

Bu şekilde silo kat kat doldurulur. Balıksırtı haline getirilir. Silolar balıksırtı şeklinde yapılmadığı takdirde ileride meydana gelebilecek çökmelerden dolayı silo üstünde su birikintileri meydana gelir. Sonuçta siloda bozulmalar olabilir.

Silo son şeklini aldıktan sonra üzerine naylon çekilerek hava ile irtibatı kesilerek örtülür.

Naylonun üstüne, eteklerden başlamak suretiyle tepeye doğru 20 cm kalınlıkta toprak örtülür. Bu toprak kum veya kumlu olmamalıdır. Çünkü yağmurlar ile bu kum kayar ve silaj açığa çıkar. Muhtemel naylon delinmesi silajın bozulmasına neden olur.

Toprak ile kapatılan silonun naylon eteklerine toplanır. Sonra yağmur kanalı açılır, içine yatırılıp tekrar ince bir toprakla örtülür.

Yağmur kanalının açılması, yağmur sularının silaja karışmasını önlemek için zorunludur.

Silajın Olgunlaşması

İyi bir şekilde doldurulmuş ve kapatılmış silo dahi mevcut havanın oksijenini yaklaşık 5 saatte tüketir.


Havasız şartlarda faaliyet gösteren bakteriler arasında arzu edilmeyen bakterilerde vardır. Bunların başında proteinleri tahrip edenler, kokuşma bakterileri ve tereyağı bakterileri gelmektedir. Ancak, bunların optimum faaliyet gösterebilmeleri için ortamın Nötr veya alkali olması gerekir.

Asit reaksiyonlarında, bakterilerin sporları çok çabuk yok olur, meydana gelen süt asidi yardımı ile yem kitlesi hemen hemen steril bir hal alarak dayanıklılığı artırılmış olur.

Yemlerin silaj yapılarak saklanması halinde silo içerisinde bazı değişiklikler görülür. Bunlar şunlardır:

Başlangıçta canlı hücreler solunumlarına devam ederler. Bu yüzden basit karbonhidratlar parçalanır ve karbondioksit meydana gelir. Ayrıca mekanik sıkıştırmadan dolayı bir miktar su sızar. Bu arada bir miktar ısı artışı olur.

Bakteriyolojik faaliyet sonucu bir miktar asetik asit meydana gelir. Kısa bir zaman sonra süt asidi bakterilerinin faaliyetleri artar ve süt asidi fermantasyonu başlar.

Yem, süt asidi fermantasyonu bittikten sonra dinlenme dönemine girer. Artık süt asidi miktarı en üst seviyeye ulaşmıştır.

Bu faaliyetler 17-21 gün sonra biter.

Silonun Açılması

Silonun açılması için olgunlaşmasını tamamlamış olması gerekir. Olgunlaşma süresi en az 45 gündür. Bu süreden sonra açılıp hayvanlara yedirilebilir. Ancak herhangi bir olumsuzluğa imkân vermemek için silonun 2 ay sonra açılması en güvenilir yoldur.


Şayet silo açılmamış ve üstü toprak ise bozulmadan 2 sene bekletilebilir.

Olgunlaşma süresi içerisinde silaj herhangi bir besin madde kaybına uğramaz.

Silaj açıldıktan sonra yedirilmeğe başlandığında, hava ile temasa geçen yüzey dar tutulmalıdır. Çünkü gereğinden fazla geniş yüzeyli silolarda günlük kesilen dilim ince olacağından hızla bozulur. Bunun için silaj yapılırken cephesi dar, boyu uzun tutulursa günlük kesilen dilim kalın olacağından bozulmaya fırsat kalmadan hayvanlara sürekli taze silaj yedirilmiş olur.

Silo içinde en uygun şekilde hayvan barınağına yakın tarafından açılır. Günlük ihtiyaç kadar alınıp tekrar naylon örtülür. Bu işleme silaj bitinceye kadar devam edilir.

Silodan 2 günlük ihtiyaçtan fazla çıkarılmamalıdır. Çünkü 2 günden fazla açıkta tutulursa kararır ve bozulur. Silaj mümkünse dikine dilim halinde kesilerek alınır.

Silaj Hayvanlara Nasıl Yedirilmeli

Açılan silonun rengi zeytin yeşili renginde, kokusu süt asidi sebebiyle çok hoş kokulu turşu kokusunda ve iştah açıcı lezzette olduğundan hayvanlar tarafından çok çabuk alışılır ve yemeye başlarlar.

Silo yemi pis kokulu, küflü, koyu kahverenginde ise asla hayvana yedirilmemelidir.

Bilindiği gibi hayvanların yaşama ve verim payını karşılamak üzere yemlenirler. Genelde kuru ot ve samanın yaşama payı için, karma ve kesif yemlerin ise verim payı için verildiği kabul edilmektedir.

Silaj ise hem verim, hem yaşama payı için verilen yegâne yemdir. 12-13 litreye kadar süt veren inekler, dana, düve ve buzağılar sadece silaj ile belirli bir süre yemlenebilir.

Günlük 650-750 gram canlı ağırlık artışı sağlayan besi hayvanları da silaj ile beslenebilir.

Silo yemi yedirilmeye başlandığından, bitene kadar devamlı yedirilmeli, kesintili ve aralıklı yemleme sindirim bozukluklarına sebep olmaktadır. Onun için silaj her gün yedirilmelidir.

Yabancı koku ve tada son derece duyarlı olan süte, silajın tat ve kokusunun geçmemesi gerekmektedir. Bunun için, silaj barınakta bekletilmez, sağım sonrası barınağa getirilerek hayvanlara verilir. Daha önce verilen silajdan arta kalanlar varsa sağımdan önce yemliklerden temizlenerek, barınaklardan uzaklaştırılır. Barınak havalandırıldıktan sonra sağım yapılır.
"Alıntıdır"

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.