21.01.2017

Toprağı Oluşturan Faktörler

Global Bilgiler  /  at  20:13  /  No comments

Global Bilgiler
Bundan çok zaman önce ziraatçılar toprakların önemli birçok özelliklerinin toprağın altındaki kayalardan ileri geldiğini farketmişlerdir. Mesela kireç toprakları ve granitik topraklar gibi eski toprak kitaplarında yer alan deyimler toprak oluşunda ana materyalin önemine işaret etmek üzere, kullanılmış terimlerdir. Bununla beraber Rus toprak bilginlerinden Dokuchaeve ve Amerikalı bilgin Hilgard belirli bir toprak ana materyalinden çeşitli ortam koşulları ve özellikle iklim ve vejetasyonun etkisiyle birbirinden farklı toprakların meydana geldiğini saptamışlardır Genel olarak ana materyal, iklim ve organizmalar toprak oluşturan faktörler olarak kabul edilir. Toprak zamana bağlı olarak değişikliğe uğrar ve bir gelişme dönemi gösterir. Bu sebeple zaman, toprağın gelişiminde etkili olan bir faktör olarak karşımıza çıkar. Diğer taraftan topografya toprağın su düzenine etki yapan önemli bir faktördür. 

Vilensky ve diğer Rus toprak bilginleri, toprak oluşuna etki yapan faktörleri genel olarak “dış faktörler” diye adlandırmışlardır. Amerikalı toprak bilgini Marbut toprak oluşunda ortam veya çevre faktörlerinden söz etmektedir. Ünlü toprak bilgini Glinka ise bu faktörler için “kuvvetler” terimini kullanmıştır. Diğer bir kısım toprak bilginleri de toprak oluşuna etki yapan faktörleri, sebepler ve bunların etkisiyle toprağın kazanmış olduğu özellikler olarak ele almışlardır.

Hans Jenny (1941) toprakların oluşuna hizmet eden faktörleri bağımsız değişkenler veya toprak teşkil eden faktörler olarak adlandırmak ve formüle etmekle toprak bilimine yeni bir kavram getirmiştir.

Jenny’e göre toprak teşkil eden faktörler beş grupta toplanmaktadır. 

Bunlar:

a. İklim ( özellikle yağış ve ısı)
b. Organizma ( özellikle yerli vejetasyon)
c. Topografya
d. Ana materyal (tekstür,strüktür,kimyasal ve mineralojik yapı)
e. Zaman etkenleridir.

Jenny bunları bir formül içinde toplayarak, toprağı bu faktörlerin bir fonksiyonu olarak göstermiştir.

T = ( m, i,o, t, z)
Burada;
t = Toprak
m = Toprak materyali veya ana materyal
i = İklim
o = Organizma
t = Topografya
z = Zaman anlamı taşımaktadır.

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.