21.01.2017

Toprak Tuzluluğu

Global Bilgiler  /  at  20:25  /  No comments

Global Bilgiler
Tuzluluk;Özellikle kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde yıkanarak yer altı suyuna karışan çözünebilir tuzların yüksek taban suyuyla birlikte kapillarite yoluyla toprak yüzeyine çıkması ve buharlaşma sonucu suyun uçmasıyla toprak yüzeyinde birikmesi olayıdır.

Halomorfik topraklar denilen bu tip topraklar; tuzlu, tuzlu alkali (sodik) ve alkali toprak olmak üzere üç gruptur.
•Tuzlu topraklar, birçok kültür bitkisinin yetişmesine engel olacak miktarda çözünebilir tuz içerir.
•Toprak yüzeyi beyaz tuz kabuğu ile örtülüdür

Tuzlu ve Alkali (Sodik) Toprakların Sınıflandırılması

Kriter
Tuzlu
Tuzlu-Alkali/ Sodik
Alkali/Sodik
ECx103-25 oC
> 4
> 4
< 4
Değişebilir Na %
< 15
> 15
> 15
pH
< 8.5
> 8.5
> 8.5

TOPRAKTA TUZLULUK
Dünyada sulanan alanların büyük bir kısmında sulamaya paralel olarak tuzluluk ve drenaj problemi ortaya çıkmaktadır.
Tuzluluk; özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde yetersiz yağıştan dolayı çözünebilir tuzların yıkanamayıp toprak yüzeyinde birikmesi (yüksek taban suyu-kapillarite) sonucu oluşur.
Ülkemizde yapılan arazi etütlerine göre sulanabilir özelikte 12,5 milyon ha arazinin yaklaşık 1,5 milyon ha da tuzluluk.

Türkiye’de sorunlu toprakların dağlımı

Sorunun niteliği
Alan (ha)
Sorunlu alanlara göre %
Hafif tuzlu
614617
41
Tuzlu
505603
33
Alkali
8641
0.5
Hafif tuzlu-alkali
125863
8
Tuzlu alkali
263958
17.5
Toplam
1518722
1oo

Toprakların EC ve % tuzluluğa göre sınıflandırılması
ECx103
0
2
4
8
16
Sınıf
Tuzsuz
Çok Az Tuzlu
Orta Tuzlu
Fazla Tuzlu
Çok Fazla Tuzlu

Özellik

Tuz tesiri yok

Bazı hassas bitkilerde verim azalır

Verim azalır. Pamuk, Ş. pancarı ve hububatlardan özellikle arpa dayanıklıdır

Tuza dayanıklı bitkilerin verimi yeterli düzeydedir

Sadece tuza dayanıklı ot ve çayırlar yetişebilir
% Tuz
0
0.1
0.3
0.6
1.0

Tuzlaşmaya neden olan anyonlar ve katyonlar
Anyonlar; en fazla rastlanan Cl ,SO4 bunların yanında HCO3,CO3,NO3
Katyonlar; fazla miktarda Na ,Ca , Mg az miktarda K bulunur.
Topoğrafik yapı (kapalı havzalar)
Sulama suyu kalitesi

Sulama Suyu Kalitesinin Tuzluluk Üzerine Etkileri
Sulama sularının tuzluluğu esas itibariyle bazı kaynakların bir veya birkaçının katkısıyla ortaya çıkar 

Bu kaynaklar; 
1- Drenaj sularının toplandığı drenaj havzası içindeki tuzlu toprak veya kayaların varlığı, dağılımı ve karakteristikleri; 
2- Irmak veya sulama kanallarının içinden geçtiği formasyonlarla, tuzla doymuş toprak veya kayaların varlığı; 
3- Mansap tarafında bulunan tarım arazileri için sulama suyu olarak kullanılacak tuzlu sızıntı veya sulama artığı (sulamadan dönen) suların durumu;
Sulama sularındaki en büyük ve en önemli tuz kaynağı, sızıntı ve dönek sulardır. Bu nedenle, ırmaklarda kaynaktan mansaba doğru gidildikçe tuzluluk artma eğilimi gösterir.

Taban Suyu Seviyesinin Tuzluluk Üzerindeki Etkileri:
Toprakların tuzlanmasında en önemli etken tuzlu taban suyu seviyesinin yüksekliğidir.

Tarım arazilerinde veya daha geniş bir ifade ile toprakta tuz birikmesi büyük ölçüde yüksek taban suyunda kapillarite ile ortaya çıkan yükselmeler ve sonrada buharlaşma ve terleme ile meydana gelmektedir. Bu gelişme ile yeraltı suyunun tuzu kök bölgesine ve arazi yüzeyine kadar taşınmakta ve de çoğalabilmektedir. Buna göre taban suyu kapillar yükselmeyi besleyecek kadar yüksek ise ve buharlaşma olanağı da var ise tuzlanma kaçınılmaz duruma gelmiş olur.

Ancak tuz birikmesini, doğal koşullarda yağışlar ve tabiî drenaj durumu kontrol eder.

Genel olarak 400-450 mm üstünde yıllık yağış alan bölgelerde drenaj koşullarına bağlı olarak yeterli derece iyi bir doğal tuz yıkanması olabilmektedir

Tuzluluğun sebep olduğu sorunlar Türkiye’de 1.5 milyon Ha alanda tuzluluk problemi var
1.Toprak Yüzeyinde Tuz Birikmesi
Tuzlu topraklarda yüzeyde ve yüzey altında tuz birikmesi meydana gelir. Beyaz görünümünden dolayı böyle topraklara beyaz alkali topraklar denilir.

2. Bitki Gelişimine Etkisi
Bitki yetişme ortamındaki fazla tuz bitkinin gelişmesinin önemli ölçüde sınırlar.
Tuzlar bitki büyümesine 2 türlü etki ederler:
1. zehir etkisi: Sodyum ve Bor gibi elementler bitkilerde zehir etkisi yaparlar.
2. bitkide su açığı yaratma: Çözünebilir tuzlar besin ortamının su potansiyelini düşürür. Böylece bitkinin su alımı sınırlandırılmış olur.

Alkalilik
Toprak çözeltisindeki Na iyonu artışı
Fazla orandaki değişebilir Na, kil ve OM’nin dispersiyonunu artırır
Islah için 3 aşama:
1. Drenaj
2. Na ile Ca yer değiştirme (Jips)
3. Serbest kalan Na uzaklaştırması

TUZLU VE ALKALİ TOPRAKLARIN ISLAHI
1.TUZLARIN GİDERİLMESİ:
a. TOPRAK ALTI DRENAJ
b. YIKAMA
c. TUZA DAYANIKLI BİTKİ YETİŞTİRME

2. KİMYASAL BİLEŞİMİ DEĞİŞTİRME:
ALKALİ KARBONATLARIN ALKALİ SÜLFATLARA ÇEVRİLMESİ (JİPS)

3. TUZLULUĞUN KONTROLU:
a. BUHARLAŞMAYI AZALTMAK (MALÇLAR)
b. FAZLA SU İLE SULAMA YAPMAKTAN KAÇINMAK
c. TUZA DAYANIKLI BİTKİ YETİŞTİRMEK (Ş.PANCARI, PAMUK, DARI, ARPA,ÇAVDAR, YONCA)

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.