11.01.2016

TOPRAK SUYU HAKKINDA BİLGİ

Global Bilgiler  /  at  06:52  /  No comments


Toprak su içeriği ve toprakta suyun hareketi tarımsal üretimde son derece önemlidir.:

Tarımsal ürünlerin tohumdan ekilişlerinde iyi bir çimlenmenin sağlanabilmesi için toprakta yeterli düzeyde nem bulunmasının gerekliliğinden başlayarak çimlenmeden sonra bitkinin iyi gelişebilmesi için gelişim periyodu boyunca toprak suyunun belli bir düzeyde bulunması gerekir.

— Bitkiler tarafından kullanma, derine sızma, buharlaşma gibi yollarla topraktan kaybolan suyun ulama ya da yağışlarla telafi edilerek bitkinin istediği düzeylerde tutulması gerekir.

Toprağın su içeriği :

Toprakta birim kütle veya hacimdeki suyun miktarı toprak nemi olarak adlandırılır.
Toprak nem içeriğinin toplam kütle, toplam hacim ve toplam gözenek hacmi esas alınarak ifadesi en çok kullanılan ifade şekilleridir.
Kütle esasına göre nem içeriği toprakta bulunan suyun kütlesinin, kuru (105 °C de fırında sabit ağırlığa kadar kurutulmuş) toprak parçacıklarının kütlesine oranıdır.
Kütlece nem içeriği, genellikle yüzde olarak ifade edilmektedir.
Hacim esasına göre toprağın su içeriği ise topraktaki suyun hacminin toprağın toplam hacmine oranı olarak ifade edilir.

Suyun toprakta tutulması başlıca iki kuvvet yardımıyla olmaktadır:

Adhezyon= katı toprak yüzeylerinin su molekülünü çekme kuvveti. Bu kuvvet 50 Atmosfere yakın bir güçtür.

Kohezyon= adhezyon gücünün bittiği noktada su moleküllerinin birbirini çekme gücü.

Organik ve inorganik kolloidler tarafından (organik madde ve kil mineralleri) tutulan su tabakasının
zerreler etrafındaki kalınlığı arttıkça suyun tutulma gücü azalır ve sıfıra ulaşır.

Topraktaki suyun tutulma güçleri: pF
pF: Toprağın su tutma enerjisi, su sütununun cm olarak yüksekliğinin logaritması
p= potansiyel,
F= suyun serbest enerjisi Toprakta en yüksek emme gücü=10.000 atm
pF= 10 üzeri 7 cm su
Log 10 üzeri 7 ise pF= 7

TOPRAK SUYUNUN SINIFLANDIRILMASI

1. YERÇEKİMİNE BAĞLI SU gravitasyon suyu  (Sızan su)

Yerçekiminin etkisiyle toprak dahilinde hareket eden su
Toprakta 2.54 pF den (1/3 atm) daha düşük güçle tutulan su.
Bitkinin yararlanamadığı su
Gravitasyon suyu bazı alanlarda taban suyunun yükselmesine neden olur.
Yeraltı suları veya taban sularına ulaşan gravitasyon suyu alt toprak katmanlarında kapillar su haline dönüşebilir.
Eğer kaliteli ve iyi özellikte bir taban suyu oluşumu söz konusu ise bu sudan bitkilerin yararlanması gerçekleşebilir.
Taban suyu düzeyinin sürekli yükselmesi veya bitki kök bölgesine yakın olması bitki yetiştirmeyi engelleyeceğinden bu taban suyu düzeyinin yapay drenaj yolları ile daha aşağılara çekilmesi gerekir

2. KAPİLLAR SU:

Gravitasyon veya yerçekimi suyunun topraktan uzaklaşıp gitmesi sonucu toprakta kalan ve topraktaki küçük boşlukları (otuz mikrondan daha küçük) işgal eden su "kapillar su" dur.
Kapillar su toprak parçacıkları dahilinde adhezyon ve kohezyon kuvvetleri tarafından 1/3 ile 31 atmosfer basınç altında tutulmaktadır

pF= 2.54- 4.5

İç kapillar su: pF 4.2-4.5 pF

Dış kapillar su: pF 2.54-4.2 (bitkinin yararlandığı)/ toprağın yarayışlı su kapasitesi

Bitkilerin yararlandığı en önemli su olan kapillar su toprağın bünyesi, yapısı, içerdiği organik madde, kil yüzdesi gibi özellikler ile direk ilgilidir.
Bir toprak ne kadar ince bünyeli ise kapilar boşluk miktarı o kadar fazla olmaktadır

Kapillar su
1/3 atm – 31 atm eksi basınç arasında tutulan su

Kapilar suya etki eden etmenler;
– Su filminin yüzey gerilimi
      Sıcaklık
      Sudaki iyon derişimi
– Toprak bünyesi
– Toprak yapısı
– Organik madde miktarı

3. HİGROSKOPİK SU:

Toprak kolloidleri yüzeyinde 31 atmosfer veya daha fazla basınçla tutulan (4.5 pF den daha yüksek güçle) su.
Toprak tanecilerinin atmosferdeki su buharından tuttukları su
Toprak taneciklerinde tutulma gücü 7 pF
Sıvı durumunu ve akışkanlığını kaybettiğinden bitkilere faydalı

4. FAZLA SU

 TK ile maksimum su tutma kapasitesi arasındaki sudur
Yerçekimi ile alt katlara sızar
 Bitkiye yarayışlı değil

HAVA KURU TOPRAK (HKT)= Lab. Koşullarında kurutulan toprağın içerdiği nem miktarı

FIRIN KURU TOPRAK (FKT)= Etüvde 105 derecede kurutulan toprağın içerdiği nem (toprakta tutulma gücü: 7 pF- 10.000 atm)

HİGROSKOPİK NEM= NOS, oransal nemi bilinen kapalı bir atmosferde toprağın tutabildiği yüksek nem miktarı (toprakta 4.5 pF te tutulduğundan hareketsiz ve bitki kullanamaz)

TOPRAĞIN HAVALANMA KAPASİTESİ= Toprağın toplam boşluk (porozite) hacmi ile hacim olarak TK sinde içerdiği su miktarı arasındaki fark. HK % 10’dan fazla olmalı

TARLA KAPASİTESİ:

Suyun tutulma gücü pF= 2.54 (1/3 atm)
Su ile doygun topraktan, yerçekimi etkisiyle fazla suyun aşağı katmanlara sızmasından sonra, toprakta tutulan su miktarı.
Bünye kumdan kile doğru TK artar
Kapillar boşluklardaki artış ile TK artar
OM arttıkça tutulan su miktarı artar
Bol bir sulama veya yağmurdan sonra su ile doymuş bir hale gelen topraktan yerçekimi veya gravitasyon suyu ayrıldıktan sonra toprak tarafından tutulan su miktarına "tarla kapasitesi" adı verilir.

SOLMA NOKTASI

Bitkinin solmaya başladığı anda toprağın içerdiği su miktarı.
Tarla kapasitesinde toprak su bakımından tavında iken, daha sonra topraktaki suyun çeşitli şekillerde azalmasıyla bitkilerin su gereksinmesini karşılayamayacak düzeyde su içerirler.
Bu durumda bitkiler turgor olayını gerçekleştiremez ve devamlı solma, pörsüme hali gösterirler. İşte bu anda toprakta bulunan su düzeyine "solma noktası" adı verilir.
Böyle toprakların mutlaka sulanması gerekmektedir.
Suyun tutulma gücü 4.2 pF (15 atm)

YARAYIŞLI SU

Topraktan bitkilerin yararlanabildiği su
Toprağın tarla kapasitesi ile solma noktasındaki % nem düzeyleri arasındaki fark, toprağın
yarayışlı su %' sini verir
Yarayışlı su (%)= Tarla kapasitesindeki % su- Solma noktasındaki % su
Toprak suyunun hareketi sıvı halde veya gaz (buhar) halinde gerçekleşir.
Sıvı halindeki hareket; yerçekimi etkisinde kalan suyun aşağı doğru hareketi (=perkolasyon) ile olur
Kapillar hareketin tersi.

PERKOLASYON: Suyun toprak içindeki hareketi (SÜZÜLME)

İNFİLTRASYON: (Sızma ile toprağın ıslanması) Suyun toprak yüzeyinden toprak içerisine hareketi

İnfiltrasyon hızına etki eden etmenler:
  •  Tekstür (bünye),
  •  Strüktür (yapı),
  •  Gözeneklerin büyüklüğü,
  •  OM içeriği,
  •  Başlangıçtaki nem miktarı,
  •  Geçirimsiz katmanlar,
  •  Yüzey altı drenaj,
  •  Suyun darbe etkisi (yağış şiddeti),
  •  Agregatların dayanıklılığı
  •  Suyun vizkositesi.
İNFİLTRASYON HIZININ KULLANILDIĞI ALANLAR:
  • Sulama süresinin hesaplanması,
  • Uygun karık ve tava boylarının belirlenmesi,
  • Yağmurlama sistemlerinin planlanması,
  • Yüzey akışın saptanması,
  • Erozyon kontrol çalışmaları,
  • Tuzlu ve alkali toprakların ıslahı
KAPİLLAR YÜKSELME (toprağın alttan ıslanması)

İnfiltrasyonun tersi,
Aşağıdan yukarı doğru hareket eden su taban suyu
Kum bünyeli topraklarda kapillar yükseliş hızlı, killide hız azalır
Kapillar yükseliş yüksekliği kumluda az, killide orta, tında en yüksek

YARIKURAK VE YARINEMLİ BÖLGELERDE BUHARLAŞMA KONTROLÜ

 <600 mm yağış alan bölgelerde sulama zorunludur. İmkan yok ise kuru tarım yapılmalıdır.

1. Buğday, mısır, çavdar gibi kuraklığa dayanıklı bitki yetiştirilmesi,
2. Yabani ot mücadelesi syesinde su kayıbının önlenmesi,
3. Nemi koruyan toprak işleme yöntemleri
a) Toprak işleme teknikleri (Rüzgar yönüne dik sürüm, şerit üzerine ekim, anızlı tarım)
b) Nadas

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.