31.01.2016

Türkiye’de havzaların mevcut durumu

Global Bilgiler  /  at  03:06  /  No comments

Türkiye’de havzaların mevcut durumu
Türkiye 25 hidrolojik havzaya bölünmüş olup (Tablo 1, Şekil 1) bu havzalardan toplam ortalama yıllık akış 186 milyar m3’tür. DSİ verilerine göre bunun yaklaşık üçte biri, ülkenin doğusunda yer alan Fırat-Dicle havzasına aittir.  Alansal büyüklük olarak bunu Kızılırmak ve Sakarya havzaları izlerken, ortalama yıllık akış miktarı olarak Fırat-Dicle havzasından sonra Doğu Karadeniz, Doğu Akdeniz ve Antalya Havzaları gelmektedir.  
Havzaların ekolojik, sosyal ve demografik koşulları ve havza kaynaklarının kullanımı bulunduğu bölgeye göre ve havza alanlarının yatay ve dikey dağılımına bağlı olarak farklı havza yörelerinde önemli farklılıklar gösterebilmektedir.

Yukarı havzalarda ve Doğu bölgelerinde nüfus oranı genel olarak düşükken aşağı havzalarda ve batı bölgelerindeki havza alanlarında nüfus yoğunluğu yükselmektedir. Kırsal yoksulluk ve geçim için doğal kaynaklara bağımlılık yukarı havza yöreleri ile doğu ve güneydoğu bölgelerinde, aşağı havza alanlarına ve diğer bölgelere göre daha yaygındır. Yukarı havzalar daha çok hayvancılık, küçük ölçekli tarım ve ormancılık amaçlı kullanılırken, aşağı havzalarda geniş alanlarda tarımsal faaliyetler uygulanmaktadır.

Tarımda aşırı kimyasal gübre ve ilaç kullanımından kaynaklanan toprak ve su kirlenmesi aşağı havzalarda ve batı ve güneydeki havza yörelerinde giderek artmakta, buna karşın yukarı havza yörelerinde tarım çoğunlukla organik tarıma yakın koşullarda sürdürülmektedir. Mera alanlarının önemli bölümü aşırı ve düzensiz otlatmalar, orman alanlarının yarıya yakın kısmı ise geçmiş yıllardaki düzensiz yararlanmalar nedeniyle bozuk durumda olup birçok alanda ekosistemler parçalanması görülmektedir. Eğime uygun olmayan şekilde yol inşaatları da bozulum ve erozyona neden olmaktadır.  
Ülkemizin Batı bölgelerinde ve aşağı havzalarda kentsel nüfus ve sanayi kuruluşları yoğunlaşmış olup, buna bağlı olarak yerleşim alanları, su ve enerji talepleri artmıştır. Bu bağlamda çevre kirliliği ile çarpık kentleşme ve plansız sanayileşme verimli toprak, su, orman ve mera gibi doğal kaynakları ve varlıkları her geçen gün daha fazla tehdit etmektedir. Batı bölgelerinde ve kentsel yörelerdeki havza alanlarında sanayi ve hizmet sektörleri ana istihdam ve geçim kaynaklarını oluşturmakta, tarıma bağımlılık ve istihdam azalmaktadır.
Mevcut 112 milyar m3 kullanılabilir su kaynağının halen yararlanma oranı % 36 civarında olup, 32 milyar m3’ü sulamada, 7 milyar m3’ü içme ve kullanmada, 5 milyar m3’ü sanayide kullanılmaktadır. Bu durumda ülkemiz su kaynaklarının yaklaşık  % 74’ü sulama, % 11’i sanayi, % 15’i kentsel tüketim için kullanılmakta iken bu oranlar Dünyada % 70, % 22, % 8, Avrupa’da ise % 33, % 51 ve % 16’dır.
Son yıllarda bilim kurumları ve STK’ların da katkısı ile toplumda havzaların doğal kaynaklarının ve varlıklarının sürdürülebilir yönetiminin sağladığı değerlerin (toprak muhafaza, su miktarı ve kalitesi, karbon tutumu, biyolojik çeşitliliğin korunması, vb.) önemi hakkında farkındalık ve destek artmış olup, buna paralel olarak bozuk alanların rehabilitasyonu, ağaçlandırma, toprak muhafaza ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik programlar ve uygulamalarda ciddi artışlar sağlanmıştır. Havzalarımızda yer alan orman ve mera alanlarının önemli bölümünün hala bozuk durumda olması, tarım alanlarından kaynaklanan toprak ve su kayıplarının boyutu, sedimantasyon ve doğal afet tehditlerinin yarattığı zararların büyüklüğü dikkate alındığında havzalarımızda toprak muhafaza, doğal kaynakların rehabilitasyonu ve doğal afet sahalarında uygun önlemlerin alınması çalışmalarının boyut ve etkinliğinin geliştirilmesi konusunun UHYS içinde özel yere sahip olması gerekliliği açıkça görülmektedir.
Tablo 1:   Türkiye Nehir Havzaları Hakkında Genel Bilgi
Nehir Havzası Adı
  Yağış alanı
Yıllık
ortalama akış
 Ortalama 
 yıllık verim
  (km²)
  %
   (km³)
    (%)
    (l/s/km²)  
  (01)   Meriç-Ergene Havzası
14,560
1.9
1.33
0.7
2.9
  (02)   Marmara Havzası
24,100
3.1
8.33
4.5
11.0
  (03)   Susurluk Havzası
22,399
2.9
5.43
2.9
7.2
  (04)   Kuzey Ege Havzası
10,003
1.3
2.09
1.1
7.4
  (05)   Gediz Havzası
18,000
2.3
1.95
1.1
3.6
  (06)   Küçük Menderes Havzası
6,907
0.9
1.19
0.6
5.3
  (07)   Büyük Menderes Havzası
24,976
3.2
3.03
1.6
3.9
  (08)   Batı Akdeniz Havzası
20,953
2.7
8.93
4.8
12.4
  (09)   Antalya Havzası
19,577
2.5
11.06
5.9
24.2
  (10)   Burdur Gölü Havzası
6,374
0.8
0.50
0.3
1.8
  (11)   Akarçay Havzası
7,605
1.0
0.49
0.3
1.9
  (12)   Sakarya Havzası
58,160
7.5
6.40
3.4
3.6
  (13)   Batı Karadeniz Havzası
29,598
3.8
9.93
5.3
10.6
  (14)   Yeşilırmak Havzası
36,114
4.6
5.80
3.1
5.1
  (15)   Kızılırmak Havzası
78,180
10.0
6.48
3.5
2.6
  (16)   Konya Kapalı Havzası
53,850
6.9
4.52
2.4
2.5
  (17)   Doğu Akdeniz Havzası
22,048
2.8
11.07
6.0
15.6
  (18)   Seyhan Havzası
20,450
2.6
8.01
4.3
12.3
  (19)   Asi Havzası
7,796
1.0
1.17
0.6
3.4
  (20)   Ceyhan Havzası
21,982
2.8
7.18
3.9
10.7
  (21)   Fırat-Dicle Havzası
184,918
23.7
52.94
28.5
8.3
  (22)   Doğu Karadeniz Havzası
24,077
3.1
14.90
8.0
19.5
  (23)   Çoruh Havzası
19,872
2.6
6.30
3.4
10.1
  (24)   Aras Havzası
27,548
3.5
4.63
2.5
5.3
  (25)   Van Gölü Havzası
19,405
2.5
2.39
1.3
5.0
TOPLAM
779,452
100.0
186.05
100.0

                    Kaynak: Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı (2012)

Türkiye Nehir Havzaları Haritası

Havzalara temel teşkil eden suyun,  ne kadar hayati ve toplumsal öneme sahip bir kaynak olduğu artık çok daha yüksek sesle dile getirilen bir gerçektir. Su açısından dünyanın yarı-kurak bir bölgesinde bulunan Türkiye'nin yağış rejimi, mevsimlere ve bölgelere göre büyük farklılıklar göstermektedir Bazı akarsu havzalarında su ihtiyaçlarının, kaynakların potansiyelini aşmış durumda olduğu görülmektedir. Kantitatif dağılımın yanı sıra,  su kalitesinde de ülke genelinde büyük farklılıklar gözlenmektedir.
Hızlı nüfus artışına bağlı olarak artan su ihtiyacına karşın, uygun kaynak varlığının azlığı ve gün geçtikçe gelişen sanayi ve tarımsal faaliyetlere paralel olarak ortaya çıkan ve aşırı kullanım,  yer altı su reservlerindeki düşüşler ve kirlilik oluşumu nedenleriyle yaşanan sorunlar, havza bazında su kaynakları yönetiminin önemini bir kat daha arttırmıştır.
Buna paralel olarak sürdürülebilir kalkınmanın sağlanabilmesi için sosyo-ekonomik gelişmeyle birlikte suyun yönetimine yönelik çalışmalarda kayda değer mesafeler alınmıştır. Avrupa Birliği'ne aday bir ülke olarak Türkiye,  kendi mevzuatını Avrupa Birliği mevzuatı ile uyumlaştırma çalışmalarına başlamıştır. Su kaynakları üzerindeki baskı unsurlarının çeşitlenerek artması, nehir havzalarının entegre bir yaklaşımla yönetilmesini gerekli kılmıştır. Geçmişte nerede, ne kadar su bulunduğu sorusuna cevap aranırken, günümüzde suyun miktarı ve su kalitesinin ortak ele alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu iki unsura etki eden tüm faktörlerin birlikte değerlendirilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır.
Bu hususları göz önünde bulundurarak, Türkiye, kendi ihtiyaçları ve uluslararası standartları da dikkate alarak su yönetim politikasını yeniden geliştirmektedir. Yaşam için elzem olan su kaynakları her geçen gün azaldığından ve kirlilik tehlikesiyle karşı karşıya olduğundan dolayı, sürdürülebilir kalkınmanın gerçekleştirilmesinde su kaynaklarının etkin yönetimi esastır. Su kaynaklarının farklı özelliklere sahip birçok etkeni kapsaması nedeniyle, sadece yerel düzeyde gösterilen çabalar bu kaynakların korunması için yeterli olmayacaktır. Su kaynaklarının değerlendirilmesi ve ancak havza bazında yönetimleri gerçekleştirildiği takdirde etkili bir şekilde korunabildikleri bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu kapsamda Su Çerçeve Direktifi’ne uygun olarak Nehir Havza Yönetim Planları 2013 yılından itibaren hazırlanıp uygulanmaya geçecektir.”
Uluslararası standartlara göre, şu andaki teknik ve ekonomik kullanılabilir yenilenebilir su miktarı kişi başına yıllık 1.500-1.700 m3 ile Türkiye “su stresi” yaşayan bir ülke olarak değerlendirilmektedir. Türkiye topraklarının büyük bir bölümü yarı kurak iklim kuşağında yer almakta, bazı bölgelerde yağış yılda beş veya altı ay ile sınırlı kalmaktadır. İklim değişikliğinin de etkisiyle, su yönetimi Türkiye için büyük önem taşıyan bir konudur.
Ülkemizde su toplama havzaları üzerinde son 55 yıl içerisinde, sadece DSİ tarafından 706 adet baraj ve gölet inşası, 3,2 milyon hektar tarım alanının sulaması, 1,4 milyon hektar araziyi taşkından koruyan 5.930 taşkın koruma tesis inşası ve 3,31 milyar metreküp içme, kullanma ve sanayi suyunu temin hizmetleri gerçekleştirilmiştir.
  1970’lerde 2,3 milyon hektar olan brüt sulanan alan 40 yıllık bir dönemde 2,4 kat artışla 2011 yılı sonu itibariyle 5,5 milyon hektar’a ulaşmıştır. DSİ verilerine göre toplam 8,5 milyon hektarlık bir arazi teknik ve ekonomik açıdan sulanabilir olup, 2011 sonuna kadar bu alanın yaklaşık % 65’i sulamaya açılmıştır. Genel olarak, sulamanın % 85’i yüzey sularından ve bunun da yaklaşık yarısı çok amaçlı barajlardan sağlanmaktadır. Ayrıca, cazibeli kanal sulaması hala hakim teknoloji olmakla birlikte, su tasarrufu sağlayan basınçlı yağmurlama ve damla sulama sistemleri de hızla uygulamaya konulmaktadır.
Tarımsal iklim koşulları (kuraklık ve sınırlı yağış), birçok havza alanında geleneksel tarım (toprak işleme, sulama, hasat, vb.) uygulamalarının devam etmesi ve tarımsal kimyasalların aşırı kullanımı, tarımsal üretim planlamasının sınırlı su kaynakları dikkate alınarak yapılması gerekliliği, orman kaynaklarının yönetim amaçlarının ve ormancılık tekniklerinin seçiminde hidrolojik etki ve ihtiyaçlara verilen önemin artırılması, havzalarda özel öneme sahip ve/veya tehdit altındaki sahalarda korunan alanların tesisi, arazi kullanım planlarında sanayi bölgelerinin ve yerleşim alanlarının belirlenmesinde su kaynaklarını da dikkate alan bir stratejinin izlenmesi havza yönetiminin odaklanması gereken alanlar arasında yer almaktadır.
Hidroelektrik santraller (HES) son yıllarda hızla büyüyen özel sektör yatırım bileşeni ile enerji potansiyelinin değerlendirilmesine ciddi katkılar (290 HES’ten yılda 61 milyar kilovat saat elektrik üretimi) sağlamaktadır. Bazı yörelerde HES’lerin yarattığı olumsuz ekolojik ve sosyal etkiler ve bilgilendirmedeki nedeniyle yaşanmakta olan sorunların ve ihtilafların giderilmesi için kümülatif etkilerin değerlendirilmesi ile ilgili standartların ve kurumsal kapasitelerin geliştirilmesi yanında şeffalık ve ve katılımcılığın geliştirilmesi de önem taşımaktadır.
Bir havzanın su potansiyelinin öncelikle havzası içerisinde değerlendirilmesi esastır. Ancak,  ülkemizde yağış miktarı ve zamanı bölgelere göre farklılık göstermekte, Doğu Karadeniz Bölgemize yılda 2500 mm yağış düşerken, İç Anadolu Bölgemize özellikle de Konya civarına yılda 320 mm yağış düşmektedir. Yağışın az olması ve beraberinde ortaya çıkan kuraklık, hemen hemen her sektörü etkilemekte; bölgesel büyümede yavaşlama, çiftçi gelirlerinde azalma, temel besin maddelerinin temininde sıkıntı yaşanması, tarımsal üretimin direkt bağlı olduğu endüstrilerde ciddi kayıpların meydana gelmesi, üretim azalması sebebiyle beraber işsizlik gibi neticelerin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu gibi istenmeyen neticelerin ortadan kaldırılması su kaynaklarına yatırımı, var olan kaynakların dikkatli kullanımını ve  ancak zorunlu durumlarda havzalar arası su transferini gerekli kılmaktadır. Başka havzalardan su transferi kararından önce mutlaka o havzada: (i) su talebinin azaltılması; (ii) atık suyun geri dönüştürülmesi; (iii) su arzının yerelden karşılanması yönünde alternatiflerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Havzalar arası su transferi yapılırken havza yönetim planları dikkate alınır.
Ülkemizde su havzalarının ve kaynaklarının korunması ve kullanılmasında çok sayıda kuruluş görev ve sorumluluk yüklenmiş olup havzalarda kendi ilgi ve sorumluluk alanlarında çalışmaları gerçekleştirmektedir. Ancak farklı kurumlarca havzaların farklı alanlarında yukarı ve aşağı havzalarda) ve konularında uygulanan programlar, projeler ve yürütülen çalışmalar (ormanların rehabilitasyonu, ağaçlandırma, toprak muhafaza, mera ıslahı, baraj ve gölet yapımı, tarımsal sulama, enerji üretimi, içme, kullanma, sanayi su ihtiyaçlarının karşılanması, biyolojik çeşitlilik kaynaklarının korunması ve ıslahı, kırsal kalkınma, vb.) arasında eşgüdüm ve bütünsellik ile paydaşların katılımı ve sahiplenmesi yetersiz olup bu durum kaynak israfı yanında yatırımların tamamlayıcılık, etkinlik ve sürdürülebilirliğini olumsuz etkileyebilmektedir. Ancak havza yönetiminin geliştirilmesi için eşgüdüm, bütünleşiklik ve katılımcılığın geliştirilmesinin en öncelikli ihtiyaç olduğu konusunda genel uzlaşı sağlanmış olup bu amaçla kurumsal ve mevzuat düzenlemeleri, bütünleşik projeler ve uygulamalarının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.
Su kaynaklarının bütüncül havza yönetimi anlayışı çerçevesinde korunması için gereken tedbirleri belirlemek, etkili bir su yönetimi için sektörler arası koordinasyonu, işbirliğini ve su yatırımlarının hızlandırılmasını sağlamak amacıyla son dönemde Su Yönetimi Koordinasyon Kurulu (SYKK) ve Türkiye Su Enstitüsü’nün (SUEN) kurulması dâhil bazı yeni kurumsal düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. 
Havzaların ve havza kaynaklarının yönetimi ile doğrudan ilişkili temel planlar arasında ”havza koruma eylem planları”, “havza yönetim planları”, ”havza master planları” yer alırken,”çevre düzeni planları, ”arazi kullanım planları”, “korunan alan planları” da havza yönetimi ve özellikle havzalarda hatalı arazi kullanımlarını önleme açısından önem taşıyan planlardır.
Arazi kullanımındaki değişiklikler ve arazi bozunumu aynı zamanda sera gazı ve yerel iklim koşullarını etkilemektedir Arazi kullanımındaki değişiklikler ve arazi bozunumu aynı zamanda sera gazı emisyonlarını arttırmakta ve yerel iklim koşullarını etkilemektedir. Türkiye’nin arazi kullanımından ve arazi kullanımı değişikliğinden kaynaklanan net emisyonlar çok büyük olmamasına karşın, arazi kullanımı değişiklikleri toprak üstü ve toprak karbonunu azaltmakta, organik maddedeki bu azalma, toprak verimliliğini, biyolojik çeşitliliği ve ekolojik fonksiyonları olumsuz etkileyen fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkilere yol açmaktadır. İklim değişikliğinin havzalardaki söz konusu olumsuz etkileri yanında olası olumlu etkilerinin de değerlendirilmesi gerekmektedir.

Havza yönetimi küresel olarak iklim değişikliğine uyum için çok önemli “her koşulda uygulamaya değer” bir yaklaşım olarak kabul edilmektedir. Havza yönetimi hidrolojik rejim üzerindeki potansiyel iklim değişikliği etkileri ile kaynakların çeşitli kullanımları arasında bir bağlantı kurarak, planlayıcıların ve karar vericilerin yatırımları olası iklim etkilerine dayanıklı hale gelecek şekilde belirlemelerine yardımcı olacaktır.
Havza yönetimi ile ilgili paydaşlar
        
Ülkemiz havzalarının yönetimi ile ilgili başlıca kamu kuruluşları (bakanlıklar ve bunların havza ile ilgili öncelikli birimleri) ile diğer ana paydaşlar hakkında özet bilgi aşağıda verilmiştir.

Kamu Kurum ve Kuruluşları
Orman ve Su İşleri Bakanlığı (OSİB):   Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü (ÇEM);  Orman Genel Müdürlüğü (OGM); Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ);  Su Yönetimi Genel Müdürlüğü (SYGM); Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP);  Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM);  Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı (BİD); Strateji Geliştirme Başkanlığı (SGB); Türkiye Su Enstitüsü (SUEN).
Gıda, Tarım ve Hayvancılık BakanlığıTarım Reformu Genel Müdürlüğü (TRGM);  Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü (BÜGEM); Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) ve Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü (BSÜGM), Eğitim Yayım ve Yayınlar Dairesi Başkanlığı, CBS Daire Başkanlığı.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı: (Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü;  Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü; Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü; Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, İller Bankası Genel Müdürlüğü), Altyapı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. 
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı:  Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü (MİGEM )
Kültür ve Turizm, İçişleri, Milli Eğitim ve Sağlık Bakanlıkları
Başbakanlık: (Hazine Müsteşarlığı;  Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı)
Kalkınma Bakanlığı

İçişleri Bakanlığı: (Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü) 

Yerel İdareler:  (Valilikler, Kaymakamlıklar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, diğer birimler)

Diğer Paydaşlar:
Sivil Toplum Kuruluşları (toprak ve su kaynakları, biyolojik çeşitlilikle ve kırsal kalkınma ile ilgili STK’lar, dernekler v.b.);
Meslek Kuruluşları, odalar; 
Havza Birlikleri (HB);
Havzalarda yaşayan kırsal topluluklar;
Kentsel topluluklar;
Bilim, ve eğitim kuruluşları (TUBİTAK , Üniversiteler, Araştırma Enstitüleri, vb.);
İlgili özel sektör kurum ve kuruluşları.
Havzaların ekonomik, ekolojik sosyal ve kültürel çok yönlü ürün ve hizmetlerinden farklı paydaşların beklentileri ve bununla ilişkili olarak havza yönetiminden talepleri arasında ve bunların önceliklerinde önemli farklılıklar vardır (enerji üretimi, içme, kullanma, tarımsal sulama, sanayi su ihtiyacının karşılanması, orman ve meralardan faydalanma, tarım alanlarında verimliğin artırılması, havza kaynaklarından gelir ve geçim temini, biyolojik çeşitliliğin korunması, hava kirliliğinin önlenmesi, rekreasyon, doğal peyzaj, ekoturizm, avcılık, havza yörelerinin kültürünün korunması, milli gelir ve kurum bütçelerine gelir sağlama, özel sektörün kazanç sağlaması, vb.). 
Ayrıca hızla kentleşmekte ve demografik değişimler göstermekte olan toplumumuzun havzalardan ve havza yönetiminden olan beklentilerinde zaman içinde de önemli değişiklikler meydana gelmektedir. UHYS sürecinde tüm bu hususlar göz önünde bulundurulmuştur.
Havza yönetiminin güçlü, zayıf yönleri, fırsatları, tehditleri
UHYS sürecinde ilgili kuruluşlar ve paydaşlar tarafından havza yönetimi ile ilgili başlıca Güçlü, Zayıf yönler, Fırsatlar ve Tehditler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
Güçlü Yönler:
a)     Kurumların havza projeleri ve uygulamaları konusunda kazandıkları deneyimler, son dönemde havza bütünlüğünü esas alan yatırımlara ve planlamalara yönelmesi.
b)   Havza koruma eylem planları ve nehir havzası yönetim planlarının hazırlanmakta olması.
 c)   Havza yatırımlarına devletçe sağlanan finansmanda son yıllarda artış.
d)     Toprak muhafaza ve havza rehabilitasyon uygulamalarının artması.
e)     Kamu kuruluşları dışındaki paydaşların (STK’lar, bilim kuruluşları, vb.) bütünleşik havza yönetimi projelerine ilişkin bilgi ve deneyimleri.
f)      Korunan alan sayısında ciddi artış (son 5 yıl içerisinde % 62) sağlanması.
g)     Biyolojik Çeşitlilik İzleme Birimi (BİB) ‘nin ve Veri Tabanı (Nuhun Gemisi) olması.

Zayıf Yönler:
a)       Havza yönetimi ile ilgili politika ve stratejilerdeki yetersizlikler ve havza bazlı sektörel yatırım politikaları arasında eşgüdümün sağlanamaması.
b)     Kurumlar arası eşgüdüm ve işbirliği yetersizliği, kurumların görev-yetkileri ve mevzuatları ile ilgili çakışmalar, boşluklar, belirsizlikler.
c)  Paydaşların katılımının ve yerel sahiplenmenin sağlanmasındaki yetersizlikler.
      d) Yürütülen projeler ve çalışmalar hakkında bilgilendirme, şeffaflık eksikliği,
h)       Modern bilgi teknolojilerini kullanan izleme ve değerlendirme teknikleri ve yöntemleri konusunda yetersizlikler.
i)       Havza ulusal veri tabanını eksikliği.

h)      Havza projeleri ve faaliyetlerini önceliklendirme ölçüt ve yöntemlerindeki yetersizlikler.

   f)   Havza çalışmalarının eşgüdümlü yürütülmesine temel oluşturacak üst düzey planların tamamlanması ve güncellenmesindeki yetersizlikler.
     
    g)  Havzalarda yürütülen projelerin ve uygulamaların ekolojik ve sosyal etkilerinin ölçülmesi ve değerlendirilmesine ait yöntem, veri ve kurumsal kapasite yetersizlikleri.

j)      Havza projeleri ve yatırımlarının fayda ve maliyetlerinin hesaplanmasında ve bunlardan etkilenen ve yararlanan paydaşlar arasında paylaşımdaki yetersizlikler.

k)    Havzalar ile ilgili bilimsel yaklaşım ve AR-GE eksikliği, araştırmacılar ile uygulamacılar arasında diyalog ve işbirliği yetersizliği. 

l)      Havza kuruluşlarındaki eleman eksiklikleri.  

m)   Havza bütününde ekosistem planlaması yaklaşımının, orman, çayır, sulak alan, turbalık vb. gibi farklı ekosistemlerde rehabilitasyon ve koruma çalışmalarının yetersiz olması.

Fırsatlar

a)     Yukarı havzalarda göç nedeniyle insan kaynaklı baskıların azalması.

b)     Bilgiye erişim ve gelişen bilgi teknolojilerinden faydalanma olanağı (CBS, v.b.).

c)     Havza doğal kaynak ve varlıkları çeşitliliği ve potansiyeli.

d)     Toplumda doğal kaynaklar ve çevrenin korunması ile ilgili farkındalığın artması.

e)     Sivil toplum örgütlerinin katkı ve etkinliklerinin artması.
f)      Politik ilgi ve desteğin artması.
g)     Kurumlarda katılımcı yaklaşımın gelişmekte olması.

h)     Havza ıslahı çalışmalarında yerel halka istihdam sağlanması.

i)      AB uyum sürecinde su havzaları yönetiminin yeri ve önemi.

j)      Su havzaları yönetiminin öneminin küresel ölçekte önem kazanması.

k)     Bilimsel araştırma ve geliştirme kapasitelerindeki artış.

Tehditler
a)     Sınırlı doğal kaynakların hızlı bozulma ve yok olma süreci.
b)     Aşağı ve yukarı havzalar arasındaki nüfus dengesinin bozulması.
c)     Hızlı nüfus artışı doğrultusunda havza alanlarının ürün ve hizmetlerine (su, enerji, tarımsal üretim, vb.) olan talep ve beklentilerdeki artış.
d)     Özellikle yukarı havzalarda, dağlık alanlarda yaşayan halkın gelir düzeyinin çok düşük olması (kırsal fakirlik).
e)     Göç nedeni ile kırsal alanlarda iş gücü sağlayacak genç nüfusun azalması.

f)      Toplumda havza kaynaklarının değeri, havzalarda süregelen tahribin boyutları ve doğurduğu sonuçlar ile ilgili duyarlılıkta ve eğitimde gözlemlenen yetersizlikler.
g)     Mülkiyet ve kullanım hakkı problemleri.
h)     Artan sanayi kaynaklı kirlilik.
i)      Tarımda kimyasal ilaç ve gübre kullanımının artması.
j)      Biyolojik çeşitlilik üzerindeki baskılar.
k)     Uygulamalara yönelik gerekli yaptırımların yetersiz kalması.
l)      İklim değişikliğinin olumsuz etkileri.
m)   Havzalarda artan sanayi
n)     Havzalarda artan olumsuz madencilik uygulamaları.

VİZYON

Ulusal Havza Yönetim Stratejisi’nin vizyonu “Ülkemiz havzalarının eşgüdümlü, katılımcı ve ekosistem odaklı yönetimi ile havza kaynaklarını ve biyolojik çeşitliliğini korumak, geliştirmek, havzaların çevresel, ekonomik ve sosyo-kültürel hizmet ve faydalarını sürdürülebilir olarak temin etmek suretiyle yaşam kalitesinin ve refah düzeyinin artırılmasına ve ülkenin kalkınmasına gerekli katkıları sağlamak”`tır.

 İLKELER

·    SürdürülebilirlikBugünün ve geleceğin yaşamını ve kalkınmasını insan ile doğa arasında
             denge kurarak, doğal kaynakları ve varlıkları tüketmeden ve kalkınmanın sosyal,
             ekolojik, ekonomik, kültürel ve mekansal boyutlarını dikkate alarak sağlama.
·     Katılımcılık: Karar alma, uygulama, yararlanma ve sorumlulukta paydaşların katılımı.
·         Eşgüdüm:   İlgili kurumların politika ve stratejileri, plan, proje, uygulama, izleme ve
                   değerlendirme faaliyetleri arasında eşgüdüm sağlanması.  
·       Verimlilik:   Kaynakları en iyi biçimde değerlendirerek üretmek.
·       Etkinlik:      Amaçlanan hedefe istenen düzeyde ulaşma.
·       Çevreye duyarlılık: Doğal çevreye zarar verici uygulamalardan kaçınmaya gerekli özen.
·       Şeffaflık:      Tüm faaliyetlerin süreç ve sonuç aşamalarında kamunun bilgisine sunma.
·       Hesap verebilirlik: Tüm faaliyetlerinin sonuçlarından sorumluluk duyma.
·       BilimsellikKarar verme, uygulama ve değerlendirmelerin bilimsel ölçütlere ve
                     yöntemlere dayalı olması.
·       Kalite:          Mal veya hizmetlerden yararlananların veya ilgililerin beklentilerinin
                     karşılanmasında ulaşılan düzey.
·       Ulaşılabilirlik:  Yurttaşların hizmet ve faydalara ulaşabilirliliğini etkin olarak sağlama.
·       Ulusal kalkınma politikaları ve diğer ulusal strateji belgeleri ile uyum
·       Uluslararası sözleşmelerden doğan yükümlülükleri yerine getirme
·       Maliyet ve faydaların adil paylaşımı. 

 AMAÇLAR

Amaç 1:   Havzaların sürdürülebilir yönetimi için yasal ve kurumsal kapasitelerin güçlendirilmesi, kurumlar ve paydaşlar arasında katılımcılığın, eşgüdüm ve işbirliğinin sağlanması. (Diğer tüm amaçlara da hizmet eden amaç).


Amaç 2:  Havzaların su kaynaklarının sürdürülebilir olarak yönetimi ve kullanımı.
Alt Amaç 2.1:    Su kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımı kapsamında, havza bazında çalışmalara ortak temel oluşturacak yasal düzenlemelerin yapılması, plan program ve stratejilerin hazırlanması ve uygulamaya konması.
Alt Amaç 2.2:   Su kullanım verimliliğinin ve tasarrufunun arttırılması.
Alt Amaç 2.3:    Kentsel ve kırsal yerleşim yerlerinin içme, kullanma ve sanayi suyu ihtiyaçlarını yeterli miktar ve kalitede karşılanması.
Alt Amaç 2.4:               Tarımsal sulama alanlarının havzanın iklim, toprak ve su koşullarına uygun şekilde
                        genişletilmesi, sulama sistemleri ve sulama verimliğinin geliştirilmesi.
Alt Amaç 2.5:   Havzalardaki hidroelektrik enerji potansiyelinden yararlanmanın geliştirilmesi, HES yatırımlarının çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerinin (havza içinde ve dışında) uygun değerlendirmelere dayalı olarak gerçekleştirilmesi. 

Amaç 3:   Havza alanlarında ve doğal kaynaklarında tahribatın ve erozyonun önlenmesi, bozuk havza alanlarının ıslahı ve sürdürülebilir kullanımı.
Alt Amaç 3.1: Tarım alanlarının  korunması, geliştirilmesi, sürdürülebilir kullanımı.

Alt Amaç 3.2: Mera alanlarının korunması, ıslahı, sürdürülebilir kullanımı.

Alt Amaç 3.3:  Orman alanları ve kaynaklarının korunması, ıslahı, geliştirilmesi, sürdürülebilir kullanımı
Alt Amaç 3.4:   Kentsel alanlar ve yerleşim yerleri çevresindeki havzalarda yoğun ve düzensiz
                      yapılaşmanın neden olduğu toprak, bitki örtüsü,  su kaynakları ve doğal denge
                      bozulumunun önlenmesi.

Amaç 4:   Havzaların biyolojik çeşitliliğinin, doğal ve kültürel peyzaj kaynak değerlerinin korunması ve yönetimi ile ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması.
Amaç 5:   Havzalarda yaşayan halkın bilinçlendirilmesi yaşam kalitesinin ve refah
                 düzeyinin yükseltilmesi ve doğal kaynaklar üzerine baskılarının azaltılması.

Amaç 6:   Havza yönetiminde doğal afetler ve zararlarına karşı önlem ve mücadele                 mekanizmalarının entegrasyonu, geliştirilmesi ve etkinleştirmesi.

Amaç 7:   Havza yönetimine iklim değişikliğinin muhtemel etkilerinin ve bu etkilere                 uyumun dahil edilmesi, uyum ve mücadele mekanizmalarının geliştirilmesi.

HEDEFLER (AMAÇLAR VE ALT AMAÇLAR İTİBARİYLE)

Aşağıda amaç ve alt-amaçlar itibariyle verilen hedefler için göstergeler Ek.2 Tablo verilmiştir. 


Amaç 1:   Havzaların sürdürülebilir yönetimi için yasal ve kurumsal kapasitelerin
                  güçlendirilmesi, kurumlar ve paydaşlar arasında eşgüdüm ve işbirliğinin
                  sağlanması. (Diğer tüm amaçlara da hizmet eden amaç)


H-1.1  Havza çalışmalarına baz teşkil edecek, havza, alt havza ve mikro havza sınırları ve alanlarını gösteren ve ilgili kurumların üzerinde uzlaştıkları, bir ulusal havza sınıflama sistemini geliştirmek (2012).

H-1.2  Havzaların yönetimi ile ilgili politika kararlarının alınmasının, uygulama sonuçlarının üst düzeyde izlenmesi ve değerlendirmesinin ilgili kurumların ve paydaşların yetkili temsilcilerinin katılımıyla eşgüdümlü olarak gerçekleştirilmesini sağlayacak ulusal ve havza düzeyinde kurumsal düzenlemeleri (merkezde havza üst kurulu, yerelde 25 havza yönetim komitesi) gerçekleştirmek (2013).

H-1.3  İlgili kurum ve kuruluşlar tarafından yürütülen havza yatırımları ve faaliyetlerinin uygun önceliklere göre gerçekleştirilebilmesi için havzaları gelişme ihtiyaç ve potansiyelleri itibariyle önceliklendirmek (2013).   

H-1.4: Havza yatırımları ve uygulamalarının etkilerinin ve sonuçlarının izlenmesi ve değerlendirmesini etkinleştirecek coğrafi bilgi sistemi tabanlı ”Ulusal Havza Entegre Yönetim Bilgi Sistemi”nin oluşturmak (2015).

Amaç 2:   Havzaların su kaynaklarının sürdürülebilir olarak yönetimi ve kullanımı.


 Alt Amaç 2.1: Su kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımı kapsamında, havza bazında çalışmalara ortak temel oluşturacak yasal düzenlemelerin, plan,  program ve stratejilerin tamamlanması, uygulamaya konması.

H-2.1.1   Ulusal Su Planını Hazırlamak (2015).

H-2.1.2   Tüm (25) nehir havzalarının Koruma Eylem Planlarını tamamlamak (2013).

H-2.1.3    2015 yılına kadar 4 Nehir Havza Yönetim Planını, 2020 yılına kadar ise tüm (25) nehir havzaları için Havza Yönetim Planlarını hazırlamak ve uygulamaya koymak.

H-2.1.4    Havza master planlarını 2014 yılına kadar 10, 2020 yılına kadar tüm (25) nehir havzaları için güncellemek.
KB:             
H-2.1.5    Havza bazında sektörel su tahsisleri planlamasını tamamlamak (2020).   
                   
 H-2.1.6  Havza Koruma Eylem Planları tamamlanan havzalar için kısa vadeli tedbir strateji belgesini hazırlamak (2013).
               
 H-2.1.7    Su Kalitesi Yönetimi Strateji Belgesini hazırlamak ve uygulamaya koymak (2012).

 Alt Amaç 2.2:   Su kullanım verimliliğinin ve tasarrufunun artırılması.   

 H-2.2.1   Su kaynaklarının korunması ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülerek,
                 su potansiyelinin etkin kullanımını artırmak.

H-2.2.2    Havza işletme rezervini esas alan beslenim-boşaltım dengesine 2023 yılında ulaşmak.

H-2.2.3    Havzada suyun ekolojik bütünlüğü destekleyecek şekilde verimli kullanımına
                yönelik  tedbirleri geliştirmek (2015).
Alt Amaç 2.3:   Kentsel ve kırsal yerleşim yerlerinin içme, kullanma ve sanayi suyu
                          ihtiyaçlarının yeterli miktar ve kalitede karşılanması.

H-2.3.1   Yerleşim yerlerinin içme ve kullanma suyu ihtiyaçlarını (tamamını) sağlamak (2023).

H-2.3.2       Ülke genelindeki tüm yerleşimleri için atık su toplama ve arıtma sistemlerinin  
                   kurulmasını ve standartları sağlayacak şekilde çalıştırılmasını sağlamak (2023).  

H-2.3.3     Mevzuat çalışmaları çerçevesinde korunmasına rağmen su kalitesi bozulan yüzeysel
               sular için 2015 yılına kadar 20, 2023 yılı sonuna kadar 35 adet Özel Hüküm       
               Belirleme çalışmasını tamamlamak.

H-2.3.4    Mevzuat çalışmaları çerçevesinde korunmasına rağmen su kalitesi bozulan yer
              altı suları için 2015 yılına kadar 1, 2023 yılı sonuna kadar toplam 5 adet Özel
              Planlama çalışmasını tamamlamak.

Alt Amaç 2.4: Tarımsal sulama alanlarının havzanın iklim, toprak ve su koşullarına uygun şekilde
                        genişletilmesi, sulama sistemleri ve sulama verimliğinin geliştirilmesi..

H-2.4.1  2011 sonu itibariyle sulamaya açılan 5,6 milyon hektar alanı artırarak teknik ve ekonomik olarak sulanabilir alanı 2023 yılında 8,5 milyon ha’a çıkarmak.

H-2.4.2  Modern sulama yöntemlerinin (yağmurlama, damla) kullanılabileceği potansiyel tarım arazilerini belirlemek (2015) ve modern sulama yöntemine uygun mevcut sulama tesislerinin teknik ve ekonomik imkanlar çerçevesinde dönüşümünü sağlamak.

   H-2.4.3    Arıtılmış atık suyun tarımsal sulamada kullanımını sağlamak (2023).

Alt Amaç 2.5: Havzalardaki hidroelektrik enerji potansiyelinden yararlanmanın geliştirilmesi,
HES yatırımlarının çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerinin uygun değerlendirmelere dayalı olarak gerçekleştirilmesi. 
H-2.5.1    Sürdürülebilir hidroelektrik potansiyelinden yararlanmayı arttırmak ve 2023 yılında 47.000 MW’a çıkarmak.

H-2.5.2    HES projelerinin kümülatif etkilerinin (ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin, maliyetlerinin, faydalarının) belirlenmesi ve değerlendirilmesi ile ilgili yöntemleri ve mevzuatı geliştirmek, kurumsal kapasiteleri güçlendirmek.


Amaç 3:   Havza alanlarında ve doğal kaynaklarında tahribatın ve erozyonun önlenmesi,
                  bozuk havza alanlarının ıslahı ve sürdürülebilir kullanımı.


Alt Amaç 3.1: Tarım alanlarının korunması, ıslahı, geliştirilmesi, sürdürülebilir kullanımı. 

H-3.1.1   Arazi toplulaştırma çalışmalarını 2023 yılına kadar tamamlamak.

  H-3.1.2     Tarım arazilerinin yanlış kullanımlara tahsisinin, toprak ve su kirlenmesinin
önlenmesi, iyi tarım uygulamaları yaygınlaştırılması.

Alt Amaç 3.2Mera alanlarının korunması, ıslahı, sürdürülebilir kullanımı.

H-3.2.1   2015 yılına kadar 564.000 ha,  2023 yılına kadar 844.000 ha bozuk mera alanlarında
                  ıslah ve erozyon önleme tedbirlerinin alınmasını sağlamak.

Alt Amaç 3.3:   Orman alanları ve kaynaklarının korunması, ıslahı, geliştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımı.

H-3.3.1   2015 yılına kadar toplam 500.000 ha, 2023 yılına kadar 1.620.000 ha alanda erozyon kontrolü, ağaçlandırma ve orman içi mera ıslahı çalışmaları ve tedbirlerini gerçekleştirmek.

H-3.3.2    Bozuk orman alanlarında gerçekleştirilecek rehabilitasyon ve ağaçlandırma çalışmaları ile havzalardaki ormanların halen % 50’si oluşturan normal/verimli orman alanlarını 2023 yılında % 75’e çıkarmak.

H-3.3.3  Gerçekleştirilecek erozyon kontrolü çalışmaları ile halen yılda 250 milyon ton olan erozyonla taşınan rusubat miktarının 2023 yılında 150 milyon tona indirilmesini sağlamak.  

Alt Amaç 3.4:     Kentsel alanlar ve yerleşim yerleri çevresindeki havzalarda yoğun ve düzensiz  yapılaşmanın ve bunun neden olduğu toprak, bitki örtüsü,  su kaynakları ve doğal denge bozulumunun önlenmesi.

H-3.4.1   Çevre Düzeni Planlarının (ÇDP) ve 5403 sayılı Kanun çerçevesinde Arazi Kullanım
                  Planlarının (AKP) tamamlanmasını ve uygulamalarının etkinleştirilmesini sağlamak.

H-3.4.2   Havzalarda yaşanan katı atık, tehlikeli atık,vb. çevresel kirliliğin önlenmesi için
               gerekli tesislerin tamamlanmasını sağlamak (2023).


Amaç 4:  Havzaların biyolojik çeşitliliğinin, doğal ve kültürel peyzaj kaynak değerlerinin
                korunması ve yönetimi ile ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması.

H-4.1       Havzadaki kendine özgü, tüm hassas ekosistemlerini, sulak alanları, önemli biyolojik çeşitlilik sahalarını, doğal ve kültürel peyzaj değerleri açısından önem taşıyan alanlar  ve korunan alanları havzalar itibariyle belirlemek, veri tabanını hazırlayarak havzalarda faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların yararlanmasına sunmak (2015).

  H-4.2     Havzalardaki  korunan ve hassas alanların sürdürülebilir yönetimini sağlamak (2023).
 
  H-4.3   Havzada ekosistemlerde, türlerde ve genetik çeşitlilikte ortaya çıkan değişiklikleri
belirlemek ve izlemek amacıyla araştırma, envanter-izleme yöntem ve programlarının geliştirilmesini ve uygulanmasını sağlamak (2023).

  H-4.4   Ekosistem hizmetleri belirlemek (2023).


Amaç 5:   Havzalarda yaşayan halkın bilinçlendirilmesi, yaşam kalitesinin ve refah
                 düzeyinin yükseltilmesi ve doğal kaynaklar üzerine baskılarının azaltılması.


H-5.1   Havza koruma ve rehabilitasyon çalışmalarının doğal kaynaklar üzerinde baskı  oluşturan düşük gelirli halkın yaşam ve gelir koşullarının iyileştirilmesi faaliyetleri  ile beraber yürütülmesine yönelik büyük ölçekli entegre ve katılımcı havza rehabilitasyon projelerini uygun havzalarda hazırlamak ve uygulamak (2015 yılına kadar en az 2, 2023 yılına kadar en az 5 proje).  

H-5.2   Kırsal kesimde milli gelirden en az pay alan orman köylüleri için  ormancılık sektöründe halen 300.000 kişi/6 ay/yıl olan istihdam düzeyini 2015 yılında 350.000’e,  2023 yılında 500.000’e çıkarmak.

   H-5.3      Odun dışı orman ürünlerinden yararlanmayı geliştirmek, üretilen ve pazarlanan ürün
miktarını ve yerel köylülerin bu ürünlerden gelirlerini en az %25 artırmak (2023).



Amaç 6:  Havza yönetiminde doğal afetler ve zararlarına karşı önlem ve mücadele
                mekanizmalarının entegrasyonu, geliştirilmesi ve etkinleştirmesi.


H-6.1       Doğal ve insan kaynaklı afetler için havzalar itibariyle bütünleşik afet tehlike ve risk haritalarını tamamlamak (2023).

H-6.2       Havza bazlı “Taşkın Risk  haritaları ve Yönetim Planları”nı ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte tamamlamak (2023).

H-6.3       Havzalarda afet (sel, taşkın, çığ) tahmin ve erken uyarı sistemlerini kurmak (2023)

H-6.4       Havzalarda derelerin ıslahı, taşkınların önlenmesi ve düzenlenmesi için gerekli ve uygun su yapılarını tesis etmek (2023).

H-6.5     Yukarı havza alanlarında doğal afetlere karşı havza ıslahı, sel, çığ ve heyalan projeleri hazırlaması ve uygulaması (2023).



Amaç 7:   Havza yönetimine iklim değişikliğinin muhtemel etkilerinin ve bu etkilere
                 uyumun dahil edilmesi, uyum ve mücadele mekanizmalarının geliştirilmesi.


H-7.1       Bilimsel araştırmalar ve modelleme çalışmalarıyla havzalar için iklim değişikliği projeksiyonları geliştirmek ve iklim değişikliğine karşı en hassas havza alanlarını belirlemek.

H-7.2       İklim değişikliğinin havzaların su, tarım, mera, orman, korunan alan ve diğer havza alanları ve faaliyetleri üzerindeki olası etkilerini bilimsel araştırmalar ve değerlendirme çalışmaları ile belirlemek, uyum ve mücadele stratejilerini geliştirmek ve uygulamaya koymak (2015).

H-7.3       Havzalardaki orman alanlarındaki yutak kapasitesini artırmak (halen yılda 15,5 milyon ton olan karbon yutak miktarını 2015 yılında 16.7 milyon ton’a, 2023 yılında 20 milyon ton’a çıkarmak).

4.   STRATEJİLER

4.1.   Hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Amaç 1 Altındaki Hedeflere Ulaşmak için İzlenecek Stratejiler

Hedef 1.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-1.1.1   Orman ve Su İşleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi tarafından halen geliştirilmiş olan havza, alt
havza, mikrohavza sınıflandırma sistemini ilgili kurumların uzmanlarından oluşturulacak bir komisyonca değerlendirmek ve geliştirmek.

Hedef 1.2’ye ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-1.2.1    Havzalarda faaliyet gösteren başlıca kamu kuruluşları ile diğer paydaşların (STK’lar, bilim kuruluşları, vb.) temsilcilerinden oluşmak üzere merkezde Havza Yönetimi Üst Kurulu’nun, taşrada 25 nehir havzası bazında havza yönetim komitelerinin (HYK) kurulmasını sağlamak.

Hedef 1.3’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-1.3.1    Önceliklendirme kriterleri ve yöntemlerini ilgili kurumların  uzmanlarından oluşturulacak bir ekip tarafından geliştirmek. Bu ekip tarafından gerekli bilgi ve verilerin toplanması ve öncelikle havza bazında daha sonra alt-havza bazında önceliklendirmelerinin yapılması (2013). Büyük ölçekli entegre havza proje tekliflerinde, önerilen proje havzasının diğer havzalara nazaran önceliğini bu kriterlere dayalı olarak ortaya koymak). 

Hedef 1.4’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-1.4.1   Havzalarda çalışan farklı kurumların veri tabanları ve izleme-değerlendirme sistemleri
arasındaki bağlantıların ve entegrasyonun geliştirilmesi suretiyle havza düzeyinde konumsal ve konumsal olmayan tüm verilerin barındırılacağı/entegre edileceği, mekansal ve coğrafi analiz ve karar destek sistemlerinin bulunduğu CBS-EYBS’ni tesis etmek. Hazırlanacak veri setlerinin standardizasyonunu, verilerin güncelliğini, üretilen veri setleri arasında uyumu sağlamak. Bu amaçla bütün kurumları bu konuda yönlendirecek ve eşgüdüm- sağlayacak bir komite oluşturmak.
S-1.4.2   Bu yapının sürdürülebilir ve etkin olmasını bir mevzuat düzenlenmesi ile desteklemek, bu
yönetmelik ekinde sistemin kuruluşunun, verilerin toplanma kurallarının da yer almasını sağlamak. Böyle bir yeni CBS-EYBS sisteminde, tek bir merkezi konumlu veri tabanı yerine, ilgili tüm kurumların erişimini ve kullanımını sağlayan dağıtılmış (eşgüdümlü ve bağlantılı) bir sistem ile iyi bir başlangıç zemini sağlamak. Bu amaçla, her bir kurumun kendi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik veri ve bilgi sistemlerini uygulamaya devam etmesini ve aynı zamanda bu sistemlerin birbirleri ile bilgi ve veri değişimini mümkün kılacak bağlantıları sağlamak. Bu çalışmalarda ihtiyaç duyulan durumlarda uzmanlık hizmeti satın almak. 
Amaç 2 Altındaki Hedeflere Ulaşmak için İzlenecek Stratejiler

Alt amaç 2.1  altındaki hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Hedef 2.1.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.1.1.1  Su havzaları bazında mevcut durumu, gelecekteki planlamaları yatırımlarla birlikte değerlendirecek stratejileri geliştirmek.
S-2.1.1.2     Su yönetimine ilişkin ulusal ve uluslar arası gelişmeleri takip ederek mevzuata yansıtmak, mevcut mevzuattaki uyumsuzluklar, eksiklikler ve belirsizlikleri gidererek; kurumların görev, yetki ve sorumluluklarını netleştirmek.
S-2.1.1.3     Suyun etkin ve verimli yönetimi için; her türlü proje ve AR-GE ihtiyaçlarını 2015 yılı sonuna kadar belirlemek.
S-2.1.1.4     Entegre Su yönetimini sağlamak maksadıyla kurumsal ve teknik kapasiteye yönelik temel
              ihtiyaçların  belirlemek ve güçlendirmek.
S-2.1.1.5    Yaptırım ve denetim mekanizmalarının etkin işletilmesini sağlamak.
S-2.1.1.6   Su ile ilgili bilimsel çalışma, ulusal ve uluslararası proje, çalıştay, kongre, konferans, sempozyum, panel, seminer, eğitim, fuar ve toplantı etkinliklerini sürdürmek.

Hedef 2.1.4’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.1.4.1     Havzaların  jeolojisi, hidrojeolojisi, arazi kullanımı, ekonomik, sosyo ekonomik boyutu, su bütçesi, kalitesi, baskı ve etkileri, izleme verileri ve yerleri, meteorolojik durumu, korunan alanları, su kütleleri gibi konularının ele alındığı karakterizasyon raporlarını hazırlamak.
 S-2.1.4.2  Havza temel planlarını (nehir havzaları koruma eylem planları, nehir havzası yönetim planlarını, havza master planları) öncelikli havzalardan başlayarak tamamlamak ve güncellemek,havzanın bütün bileşenlerini dikkate almak bu planların  uygulanmasını 2023 yılı sonuna kadar sürekli takip etmek.
S-2.1.4.3   Kullanan-Kirleten öder ve tam maliyet esasları uygulanması yönünde ekonomik araçları geliştirmek.
S-2.1.4.4    Sanayi kuruluşlarının ”temiz üretim” teknolojileri kullanarak su kullanımlarını
azaltmalarını; kullanılmış suların geri kazanımlarını; atıksu tesislerinden enerji
eldesi yapılmasını sağlamak.

Hedef 2.1.5’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.1.5.1     Sektörel su tahsislerine ilişkin verileri oluşturmak ve Tahsis Komisyonu’nu kurmak,   

Hedef 2.1.6’ya ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.1.6.1   Havza koruma eylem planları tamamlanan havzalar  esas alınarak bütünleşik eylem takviminin oluşturulması ve takip esaslarının ortaya konulmasını ve buna göre havzada acil alınması gereken önlemlerin alınmasını sağlamak.

Hedef 2.1.7’ye ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.1.7.1    Su kalitesi strateji belgesinin takibini yapmak ve uygulamaları takip etmek.
S-2.1.7.2    Su kalitesi ile bağlantılı ilişkin planları takip etmek.
S-2.1.7.3     Su kaynaklarını, doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen kirletici kaynakları belirleyerek; kirliliğin  önlenmesine yönelik teşvik uygulamalarını yaygınlaştırmak.
S-2.1.7.4    Mevcut ulusal izleme ağları ve veri tabanlarını gözden geçirerek veri kalite temin/kalite kontrol ve veri değerlendirme/onay sistemlerinin geliştirilmesini ve bu sistemlerin faydalanıcılar tarafından etkin bir şekilde kullanımını 2017 yılı sonuna kadar sağlamak. Bu çerçevede mevcut su veri tabanını 2013 sonuna kadar kullanılabilir hale getirmek, Su Kütleleri için İzleme Sistemini ve Atıksu İzleme Sistemini 2015, Yeraltı Suları İzleme Sistemini 2017 yılı sonuna kadar kurmak.

Alt amaç 2.2  altındaki hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Hedef 2.2.2’ye ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.2.2.1     Su depolama tesislerinin kapasitenin yükseltilmesini sağlamak, tüm havzalarda bundan sonra
                  yapılacak yer altı, yer üstü ve su depolama tesisleri projelerini İl Çevre Düzeni Planı ile
                  havza yapısına uyumlu bir şekilde yürütmek.

Hedef 2.2.3’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.2.3.1     Su ayak izinin hesaplanması ve azaltımına yönelik tedbirlerin alınması ve takibini yapmak.
S-2.2.3.2    Su kayıp kaçaklarında azaltımı sağlamak, bu amaçla uygun teşvikleri uygulamak.
S-2.2.3.3    Yağış azlığı yaşanan bölgelerde o bölgenin yapısına uygun tarım yöntemlerini 
                   tercih etmek. 
S-2.2.3.4    Su kaynaklarının daha iyi değerlendirilmesi, geliştirilmesi ve yönetilmesine
yönelik yağmur suyu izotop analizlerini 2012 yılında 9 noktada başlatmak ve bu analizleri havza bazlı geliştirmek.

Alt amaç 2.3  altındaki hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Hedef 2.3.3’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.3.3.1  İçmesuyu havzalarında alınması gerekli eylemlerin takibini yaparak bu eylemlerin uygulanmasını sağlamak ve ilgili planlara yansımasını sağlamak.

Alt amaç 2.4  altındaki hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Hedef 2.4.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.4.1.1   Ürün bazına gerekli olan sulama suyu hesabıyla ekilen ürün oranı kurularak kullanılan
                  sulama suyu hesabına gitmek.

Hedef 2.4.2’ye ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.4.2.1    Modern sulama sistemini (yağmurlama, damla) yaygınlaştırmak.

Alt amaç 2.5  altındaki hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Hedef 2.5.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-2.5.1.1      Havza yatırımlarının kümülatif etki değerlendirmeleri yöntemlerini, kılavuzları  ve mevzuat düzenlemelerini geliştirmek, bu konuda kurumsal kapasiteleri güçlendirmek.
S-2.5.1.2    HES projeleri ile ilgili değerlendirmelerde ve kararlarda yöre halkının ve
paydaşlarının yeterli şekilde bilgilendirilmelerini ve değerlendirmelere katılım ve katkılarını  sağlamaya gerekli özeni göstermek.  
Amaç 3 Altındaki Hedeflere Ulaşmak için İzlenecek Stratejiler

Alt amaç 3.1  altındaki hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Hedef 3.1.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-3.1.1.1:     Arazi toplulaştırma çalışmalarını strateji dönemini de kapsayacak şekilde yıllar itibariyle planlamak ve bu plan dahilinde titizlikle uygulamak.

Hedef 3.1.2’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-3.1.2.1:    Havza alanlarının ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı için gerekli eğitim, yayım ve
                   bilinçlendirme çalışmalarını gerçekleştirmek.

S-3.1.2.2:   Organik ve iyi tarım uygulamalarını teknik ve finansal desteklerle teşvik etmek.
S-3.1.2.3:    Temel toprak haritalarını güncellemek ve havzalar itibariyle ıslaha muhtaç drenaj
                   bozukluğu, tuzluluk, alkalilik sorunu olan alanları belirlemek.

Alt amaç 3.2  altındaki hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Hedef 3.2.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-3.2.1.1:     Çayır ve meraların otlatma amenajmanına uygun olarak kullanımını eğitim ve yayım yanında finansal araçlarla teşvik etmek.

Alt amaç 3.3  altındaki hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Hedef 3.3.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-3.3.1.1:     Ağaçlandırma çalışmalarında doğal türleri kullanmak, biyolojik çeşitliliğin korunmasına, uygun sahalarda çok amaçlı ağaç türlerinin dikimine, bakım çalışmalarının titizlikle yapımına özen göstermek.
S-3.3.1.2:   Uygun alanlarda özel sektör ve yerel halk ağaçlamalarını teşvik etmek ve desteklemek. 
S-3.3.1.3:   Erozyon kontrolu çalışmalarında tedbirleri üst, orta ve alt havza sahalarını kapsayacak şekilde bütünleşik olarak planlamak ve uygulamak, uygun sahaların sadece koruma tedbirlerinin alınması suretiyle doğal yolla rehabilitasyonuna özen göstermek, doğal kaynak bozulumu ve doğal afet tehdit ve zararlarının yoğun olduğu bölgelere öncelik vermek. 
S-3.3.1.4 Erozyon risk haritalarının oluşturulmasını sağlamak.
S-3.3.1.5:    OGM’nin mera ıslahı konusundaki birim ve eleman kapasitelerini güçlendirmek. Orman içi mera ıslahı çalışmalarında kontrollü otlatmanın yöre halkı tarafından benimsenmesi ve uygulamalarını teşvik etmek, ıslah çalışmalarında doğal türleri kullanmak, biyolojik çeşitliliğin korunmasına, yöre halkının ihtiyaçlarının dikkate alınmasına özen göstermek, meralar üzerinde baskıların azaltılması için yem bitkileri üretimini teşvik etmek. 

Hedef 3.3.2’ye ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-3.3.2.1:  Rehabilitasyon çalışmalarında saha koşulları ve başarı şansının iyi olduğu sahalara öncelik vermek, maliyet etken yöntemleri kullanmak, ekosistem yapısı ve biyolojik çeşitliliğin muhafazasına özen göstermek.

Hedef 3.3.3’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-3.3.3.1:   Erozyon ile taşınan toprak ve rusubat miktarlarının havza ve alt havza alanları itibariyle
dağılım durumunu değerlendirmek ve bu sorunun yoğun olduğu sahalarda erozyon kontrolü çalışmalarında öncelik vermek. Rusubat ölçme ve izleme sistemlerini ve toplanan verilerin değerlendirilmesini geliştirmek, bu alanlarda kurumsal kapasiteleri güçlendirmek.

Alt amaç 3.4  altındaki hedeflere ulaşmak için izlenecek stratejiler

Hedef 3.4.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-3.4.1.1:  Tamamlanan Çevre Düzeni Planlarının (ÇDP) ve Arazi Kullanım Planlarının (AKP)  uygulamalarının etkinleştirilmesine yönelik olarak paydaşların ve havzalarda çalışan kurumların bilgilendirilmesini, havzalar bazında yapılaşma-iskan takipleri ve denetim mekanizmalarını güçlendirmek.

S-3.4.1.2:  Kentsel Dönüşüm çalışmalarında dereleri doğal yapısı ile korumak ve bu amaçla  dere koruma havzalarını belirlemek.

S-3.4.1.3:  Büyükşehirlerdeki derelerin su kalitesinin daha düşük seviyede olması sebebiyle  rehabilitasyon çalışmalarında bu derelere öncelik verilmesi.

Amaç 4 ve Altındaki Hedeflere Ulaşmak için İzlenecek Stratejiler

Hedef 4.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S.4.1.1:   Biyolojik Çeşitlilik açısından önemli alanlar ile korunan alanları belirlemek, kayıt altına almak
               ve haritalamak.
S.4.1.2:  Biyolojik Çeşitlilik  ile ilgili veri tabanları arasında bağlantıları kurarak BÇ Bilgi yönetim
              sistemini geliştirmek ve bilgi güvenliğini sağlamak.
Hedef 4.2’ye ulaşmak için izlenecek stratejiler
S.4.2.1:   Korunan alanların  Uzun Devreli  Gelişme   Planlarını/Yönetim planlarını tamamlamak.
S.4.2.2:     Doğa koruma konusunda başta yöre halkı olmak üzere  toplumun bilinç düzeyini arttırmak,
korunan alanlarda olumsuz faaliyetleri önlemek için başta yöre halkı olmak üzere tüm paydaşlarla katılımcılık ve işbirliği geliştirmek.
S.4.2.3:     Havza kapsamında yapılması planlanan ve doğal ekosistemlerin bozulmasına neden olabilecek yapılaşmaların nehir havzası üzerindeki tüm etkilerini belirleyerek doğa koruma mekanizmalarını geliştirmek.
S.4.2.4:    Korunan alan içerisinde müdahalelerden dolayı ekolojik yapısı bozulmuş sahaların
                  rehabilitasyon çalışmaları sonucunda doğal haline dönüştürülerek   devamlılığının sağlamak.

Hedef 4.3’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S.4.3.1.   Biyolojik çeşitlilik envanter yöntemlerini ve uygulanabilir biyolojik çeşitlilik göstergelerini
               belirlemek, ekosistem bazlı izleme programını geliştirmek kullanılmasını sağlamak.
S.4.3.2.  Bilimsel veri ve bilgilerin etkin biçimde paylaşılmasını sağlamak.

Hedef 4.4’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S.4.6.1:   Ekosistem mal ve hizmetleri ile bu hizmetlerden sağlanan yararların, işlevlerin ve bileşenleri
               tespit etmek.
S.4.6.2:   Ekosistem Hizmetlerin raporlanması ve veri tabanına aktarılması.

Amaç 5 ve Altındaki Hedeflere Ulaşmak için İzlenecek Stratejiler

Hedef 5.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-5.1.1:       Doğal kaynakların bozulumu ile yöre halkının yoksulluğu arasında etkileşiminin yüksek olduğu ve acil tedbirlere ihtiyaç duyulan öncelikli havzaları belirlemek ve bu havzalar için arazi ve doğal kaynak ıslah faaliyetlerinin kırsal kalkınma faaliyetleri ile entegre ve katılımcı olarak yürütülmesine yönelik büyük ölçekli projeleri ilgili kurumların ortak çalışması ile hazırlamak ve uygulamak.  
S-5.1.2:        Havzalarda doğal bitki örtüsü olarak yetişebilen tıbbi ve aromatik bitkilerin yetiştirilmesi, organik tarım uygulamaları, arıcılık, ipek böcekçiliği,  su ürünleri yetiştiriciliği, ekoturizm gibi alternatif gelir yaratıcı faaliyetlerin geliştirilmesini ve bunlarla ilgili olarak yerel halkın pazarlama kapasitelerinin güçlendirilmesini desteklemek.

Hedef 5.2.’ye ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-5.2.1:       Her türlü ormancılık çalışmalarında o yörelerde yaşayan düşük gelirli köylülerin istihdamına öncelik verilmesi, bu işlerde çalışan işçilerin ücretleri ve çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik yaklaşım ve çalışmaların ve bu amaçla orman köy kooperatifleri ve birlikleri ile diyalog ve işbirliğinin güçlendirilmesi.

Hedef 5.3’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-5.3.1:  Yerel köylülerin odun dışı orman ürünlerinin yetiştirilmesi, hasatı, pazarlanması konularında eğitimi, bu alanda projelere sağlanan destekleri artırmak.



Amaç 6 ve Altındaki Hedeflere Ulaşmak için İzlenecek Stratejiler

Hedef 6.1, 6.2, 6.3’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-6.1.1, S-6.2.1, S-6.3.1:   Havzalar itibariyle bütünleşik afet tehlike ve risk haritalarının,  taşkın risk
haritaları ve yönetim planlarının, hazırlanması, afet tahmin ve erken uyarı sistemlerinin kurulması çalışmaları ile ilgili kurumlar arasında diyalog ve işbirliğini güçlendirmek, bu çalışmaların sonuçları ve çıktılarını paylaşmak ve yararlanmak. Yöre halkının doğal afetler konularında bilinçlendirilmesine yönelik programları ve faaliyetleri güçlendirmek.  

Hedef 6.4’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-6.4.1:       Havzalarda dere ıslahı, taşkın koruma tesisleri ve benzeri taşkın önleyici ve düzenleyici su yapılarının planlanması ve yapımı çalışmalarının üst havza alanlarında koruma ve ıslah tedbirleriyle (toprak muhafaza, ağaçlandırma, mera ıslahı, vb.) bütünleşik olarak planlanması ve yürütülmesine gerekli özeni göstermek, bu amaçla diğer kurumlarla gerekli temasları, ortak çalışma protokolleri ve projelerinin hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlamak. 

Amaç 7 ve Altındaki Hedeflere Ulaşmak için İzlenecek Stratejiler

Hedef 7.1’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-7.1.1:       İklim değişikliği ile ilgili model çalışmalarında üniversiteler ve araştırma kurumlarından destek almak ve ilgili kurumların işbirliği ve katkısını sağlamak.   

Hedef 7.2’ye ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-7.2.1:      İklim etkilerinin değerlendirilmesi ve uyum stratejilerinin geliştirilmesini bilimsel çalışmalara ve değerlendirmelerine dayalı olarak gerçekleştirmek, bu amaçla üniversiteler ve araştırma kurumları ile işbirliği yapmak.
S-7.2.2        İklim değişikliği senaryoları dikkate alınarak; iklim değişikliğinin su kaynakları ve korunan alanlar üzerindeki potansiyel etkilerini sürekli değerlendirmek.
S-7.2.3        Kuraklık strateji belgesini hazırlamak
S-7.2.4      Kuraklık İzleme Sistemi”ni kurmak,  bu sistem içerisinde yer alacak kurumlar arasında eşgüdümü, elde edilecek bilgi ve verilerin paylaşımını güçlendirmek.

Hedef 7.3’e ulaşmak için izlenecek stratejiler
S-7.3.1:       Yapılacak ağaçlandırma ve bozuk orman rehabilitasyonu çalışmaları ile orman alanlarında ağaç servetini, toprak üstü ve toprak altı biokütleyi artırmak, ormancılık  planları ve projelerinin değerlendirilmesinde karbon tutumuna katkı değerinin dikkate alınmasını,bu amaçla karbon tutumunun ekonomik değerlendirmesi ile ilgili yöntemleri geliştirmek, bu konuda eğitimleri gerçekleştirmek. 


Hedeflere ulaşmak için ortak stratejiler

Hedeflerin tümü veya büyük bölümü için ortak olan aşağıdaki ortak stratejiler izlenecektir.

1.       Mevcut mevzuatı, havza yönetim uygulamalarının eşgüdümlü, bütünleşik ve katılımcı olarak yürütülmesini ve taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere ve AB mevzuatına uyumu destekleyecek şekilde geliştirmek. Bu amaçla:

1.1         Havzalarda çalışan kurum ve kuruluşların görev ve yetkileri arasındaki örtüşmeleri, boşluklar ve yetersizlikleri gidermeye, bütüncül ve katılımcı havza yönetim uygulamalarını desteklemeye yönelik mevzuat geliştirme ihtiyaçlarını belirlemek ve uygun mevzuat düzenlemelerini yapmak.
1.2        Taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler ve AB mevzuatına uyumu desteklemeye yönelik mevzuat geliştirme ihtiyaçlarını belirlemek, uygun mevzuat düzenlemelerini yapmak.
1.3        Su Kanununu ve ilgili yönetmeliklerini çıkarmak.
1.4        Tarım alanlarının amaç dışı kullanımlarının önlenmesi için mevcut mevzuatlarda gerekli iyileştirmeleri yapmak, denetim tedbirleri ve kapasitelerini güçlendirmek.
1.5         Doğal afetlerle ilgili mevzuatı gözden geçirmek ve geliştirmek.
1.6        Havzalarda yürütülen yatırım ve faaliyetlerin üst ve alt havzalarda yarattığı ekonomik, sosyal ve ekolojik maliyetlerinin ve faydalarının adil paylaşımını, kullanan öder ilkesini ve havza kalkınma programlarının finansmanını desteklemeye yönelik mevzuat düzenlemelerini yapmak ve uygulamaya koymak.

2.       Havzaların bütüncül ve katılımcı yaklaşımla sürdürülebilir yönetimi için kurumsal kapasiteleri güçlendirmek, ulusal ve havza bazlarında yasal destekli eşgüdüm mekanizmalarını tesis etmek.

3.     Sivil toplum kuruluşları, bilim kuruluşları ve diğer paydaşların havza yönetimi ve ıslahı çalışmalarına ulusal ve yerel düzeylerde katılım ve katkılarını desteklemek.

4.        Havzalarda yaşayan yerel halk arasında doğal kaynakların tahribatlarının ve erozyonun önlenmesi ile ilgili gerekli bilinç düzeyini oluşturmaya yönelik çiftçi eğitimi ve yayım faaliyetlerini güçlendirmek, kapasite geliştirme programları uygulamak.
 
5.     Havza Koruma ve yönetim planlarında Havza bazında koruma ve kullanmaya yönelik tedbirler programını alt havza üst havza entegrasyonu esas alarak oluşturmak.

6.     Planlama, izleme ve değerlendirme çalışmalarında bilgi teknolojilerinden yararlanmak.

7.     Havza alanlarının, müdahalelerin ve yatırımların bilimsel kriter ve yöntemlerin kullanımı ile belirlenecek önceliklendirmeye göre yürütmek.

8.     Havza sorunlarının çözümü ve havza yönetiminin geliştirilmesine yönelik olarak üniversiteler ve bilimsel araştırma kurumları ile diyalog ve işbirliğini güçlendirmek.   


ULUSAL HAVZA YÖNETİMİ STRATEJİSİ UYGULAMASININ KOORDİNASYONU, İZLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ

İzleme, Stratejik Belgesi uygulamasının sistematik olarak takip edilmesi ve raporlanmasını,  değerlendirme ise, uygulama sonuçlarının amaç ve hedeflere kıyasla ölçülmesi ve söz konusu amaç ve hedeflerin tutarlılık ve uygunluğunun analizini kapsayacaktır.

Strateji uygulamasının izlenmesi ve değerlendirilmesi

Amaç, alt amaç ve hedeflerin gerçekleştirilmesine ilişkin gelişmelerin belirli bir sıklıkla raporlanması,  ilgili taraflar ile kurum içi ve kurum dışı mercilerin süreci izleme ve değerlendirmesine katkı sağlayacaktır. Performans göstergelerine dayalı olarak hazırlanacak raporlama, izleme faaliyetinin temel aracı olup objektif olarak hazırlanmalıdır. Raporlama sistemi ilgili kurumların gelişme ve değerlendirme raporları yanında üniversitelerin ve araştırma enstitülerinin araştırma bulgularına dayalı görüş ve değerlendirme raporlarını da kapsayacaktır. Tüm bu raporların bir sentezi olarak her yıl bir Ulusal Havza Yönetimi Gelişme ve Değerlendirme Raporu”nun hazırlanması, ilgili kuruluşların ve kamuoyunun bilgisine sunulması (havza bazlı resmi internet siteleri kullanılarak) sağlanacaktır. Raporlama sistemi ile ilgili ayrıntılar Orman ve Su İşleri Bakanlığı koordinatörlüğünde Teknik Komite ve Yönlendirme Komitesi tarafından belirlenecektir.

Kurumsal düzenlemeler ve sorumluluklar

Hazırlanan UHYS’nin onaylanmasını ve yürürlüğe girmesini takiben uygulanması ile ilgili çalışmaların izlenmesi ve koordinasyonu görevi Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğünce (SYGM) yürütülecektir. Bu çalışmaların üst düzeyde yönlendirilmesi ve desteklenmesi görevinin ise ilgili kamu kuruluşlarının ve diğer paydaşların (STKlar, bilim kuruluşları, vb.) üst düzey temsilcilerinden oluşan “Havza Yönetimi Üst Kurulu” tarafından gerçekleştirilmesi sağlanacaktır.

İlgili kilit kuruluşlarda ise izleme, değerlendirme, kurum dışı ve içi gelişimlerle ilgili temas ve bilgi değişimini koordine etmek amacıyla bir birim ve bir üst düzey uzman eleman görevlendirilecektir. Bu elemanlardan oluşacak Teknik Komite Strateji Belgesi uygulama çalışmalarının uzmanlar düzeyinde takibi ve desteklenmesinden sorumlu olacaktır. Bu komiteye üniversiteler, araştırma kurumları ve sivil toplum kuruluşlarından ve özel sektörden uzman elemanların davet edilmesi ve katılması sağlanacaktır. Bu amaçla ayrıca çalıştaylar düzenlenebilecektir.

Taşra (havza) düzeyinde izleme ve değerlendirme çalışmaları ise, ilgili kurum, kuruluş ve diğer paydaş temsilcilerinden oluşacak Havza Komiteleri tarafından gerçekleştirilecektir. Bu komitelerin çalışmalarının koordinasyonu

Strateji belgesinde belirlenen hedeflerin gerçekleştirilmesinin izlenmesi, koordinasyonu ve desteklenmesinden birincil derecede sorumlu kuruluşlar ve birimler ile işbirliği yapılacak kurumlar aşağıda Ek 2 Tablo 3’te gösterilmiştir.

Performans göstergeleri

Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Belgesinde belirlenen hedefler için performans göstergeleri aşağıda Ek 2 Tablo 3’te gösterilmiştir. Bu göstergelerin Eylem Planı’nın hazırlanması sırasında gözden geçirilmesi ve geliştirilmesi sağlanacaktır. 

Ulusal havza yönetim stratejisi eylem planı’nın hazırlanması

UHYS’nin amaçlarına ulaşmak üzere belirlenen hedeflerin (stratejik hedeflerin) gerçekleştirilmesi için gerekli eylemleri belirleyen ve bu eylemlerin gerçekleştirilmesi ile ilgili sorumlulukları ve zaman planını açık ve ayrıntılı olarak ortaya koyan Ulusal Havza Yönetimi Eylem Planı (UHYS-EP) en kısa sürede (bir yıl içinde) hazırlanacaktır. Bu amaçla havzalarda çalışan her kurum koordinasyon ve uygulamada birincil sorumluluğu kendisine ait hedefler için gerekli eylemleri belirleyecek ve bu hedefler için eylem planını hazırlayacaktır. Havzalarda çalışan farklı kurumlar tarafından hazırlanacak bu eylem planları OSİB koordinatörlüğünde bir araya getirilerek Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Eylem Planı oluşturulacaktır. Önerilen eylemler için fayda-maliyet analizi yapılmasına ve bu analizlerden sonra uygulanabilir bulunan eylemlerin eylem planına alınmasına özen gösterilecektir. 

















Share
Posted in: , , Posted on: 31.01.2016

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.