13.02.2016

SEL NEDİR? TÜRKİYE'DE SEL

Global Bilgiler  /  at  12:39  /  No comments

Global Bilgiler
Sel Nedir?

Sel, bir bölgede toprağı belirli bir süre için tamamen veya kısmen su altında bırakan; ani, büyük ve düzensiz su akıntılarına verilen isimdir. Bir akarsu veya deniz, göl gibi büyük su kitleleri kimi zaman fazlasıyla suyla yüklenir, bunun sonucunda taşarak yatağından çıkar ve "sel" adı verilen bir doğal felakete neden olur.


İnsanlar tarih öncesi çağlardan beri yaşamak için hep nehir kıyılarını ve deniz kenarlarını tercih etmiştirler, çünkü suya yakın olmak demek aynı zamanda kolay ulaşım, daha yumuşak bir iklim ve daha verimli topraklar demektir. Bazı insanlar taşabilecek bu sulara yakın olmasalardı sel bir afet olarak sayılmayacaktı.


Türkiye; %57’si dağlık arazi sınıfına giren yük- sek, engebeli  bir topoğrafyaya  sahip olup, ortalama   yüksekliği  1132  metredir.  Top- lam  alanın  %46’sını %40’tan fazla eğime,
%62,5’tan fazlasını da %15’ten büyük eğime  sahip alanlar teşkil etmektedir. 1000 metrenin  üzerindeki alanlar ülkenin % 56’sını, 0-20 cm derinlikteki toprak- ların alanı toplam alanın  % 40’ını kapsamaktadır.
Türkiye; topoğrafik yapısının yüksek ve engebeli olu- şu, jeolojik yapı ve toprakların erozyona karşı hassasi- yeti, yarı kurak iklim şartlarının karakteristik özellikle- rine sahip olması, şiddetli sağanak yağışlar sebebiyle, erozyon ve sel felaketine oldukça hassas bir yapıda bulunmaktadır.
Topoğrafyanın dağlık  yapıya  sahip  olması, meylin yüksek olması, yağış olarak düşen  suyun hareketini hızlandırmaktadır.  Özellikle çıplak  arazilere  düşen yağışlar, toprağa  infiltrasyonu sağlanamadığından yüzey  akışı olarak  kendini  göstermektedir.  Ayrıca arazilere düşen yağışların yüzey akışı haline geçmesi toprak  erozyonunu  hızlandırmakta,  verimli toprak- ların ve organik maddelerin  göl, gölet, baraj, liman ve denizlere taşınmalarına sebep olmaktadır. Taşınan verimli topraklar  ve diğer  malzemeler  kanalları, su yapılarını ve drenaj  sistemlerini tıkayarak;  göl,  gö- let, baraj ve limanlarda birikerek bu yapıların faydalı ekonomik ömrünü  azaltmaktadır. Dere ve ırmak ke- narlarında taşkınların meydana gelmesiyle ekili-dikili
Türkiye ve yakın civarındaki bölgenin  genel coğrafi şartları yönüyle; Fırat, Dicle, Aras ve Çoruh gibi akar- su havzalarında menbada yer almanın avantajlarını, Asi ve Trakya bölgesi  havzalarında  ise akış aşağıda bulunmanın dezavantajlarını taşıdığı görülmektedir. Türkiye’deki coğrafi bölgelerimizde  değişik zaman- larda pek çok kişinin çeşitli şekillerde zarar gördüğü birçok sel ve taşkın hadisesine  rastlamak mümkün- dür. Misal olarak; 1998 Trabzon-Beşköy selinde 60 kişi hayatını kaybetmiş ve 1000 kişi selden etkilenmiştir.
1995  yılında Ankara, İstanbul  ve  Senirkent  sel ve taşkınlarında 74 kişi hayatını kaybetmiş, 46 kişi yara- lanmış, 2000 kişi evsiz kalmış, 10 000 kişi etkilenerek
65 milyon dolar zarar meydana gelmiştir. 2009 yılında İstanbul’da Ayamama deresinde  meydana  gelen sel felaketinde 31 vatandaşımız, 2012 yılında Samsun’da meydana  gelen  sel felaketinde  de 11 vatandaşımız hayatını  kaybetmiştir, Adıyaman, Gaziantep, Şanlı- urfa, Sinop, Balıkesir, Çanakkale illerinde can ve mal kaybına sebep olan sel ve taşkın hadiseleri yaşanmış- tır.
Türkiye’de  2000-2012  yılları arasında   gerçekleşen
484 sel ve taşkınlarda  229 kişi hayatını  kaybetmiş, toplam 308.894 hektar alan sellerden etkilenmiştir.

Kaynak:Yukarı Havza Sel Kontrolü Eylem Planı

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.