26.10.2016

Pitaya (Hylocereus spp.) (Ejder Meyvesi)

Global Bilgiler  /  at  09:40  /  No comments

Global Bilgiler
Pitaya, bilimsel anlamda Hylocereus cinsi çeşitli kaktüs türlerinin (tatlı pitaya) olarak adlandırılan meyvesidir. En önemlisi ve yaygın olanı da Hylocereus cinsinden olanlardır. Ancak bu cinsin yanında dünyada çeşitli halklarca Stenocereus (ekşi pitaya) cinsinden kaktüs türlerinin meyvesi de bu adla bilinmekte ve çeşitli ülkelerde bu türün meyveleride kültür olarak yetiştirilmektedir. Dahası bir kısım bilim insanları Hylocereus cinsinin bağımsız bir cins olarak değil, Stenocereus ailesi içerisinde göstermektedir. Buna ilaveten Perulularca (Cereeae) cinsi nadir bulunan Peru elma kaktüsü (Cereus repandus), da pitaya adıyla tanınmaktadır.
İngilizcede ejder meyvesi (ing: dragon fruit) olarak da adlandırılır. İngilizcedeki bu ad Asya dillerindeki adlarının tercümesidir. 
Çince huǒ lóng guǒ 火龍果/龙果 "ateş ejderhası meyvesi" ve lóng zhū guǒ "ejderha mücevheri meyvesi", 
Vietnamca thanh long (yeşil ejderha), 
Endonezce buah naga "ejderha meyvesi" olarak da adlandırılır.
Bunun yanında çeşitli toplumlarca çilek armudu gibi adlarla anılmaktadır.
Hylocereus türü pitaya üreten kaktüslerin anavatanı Meksika, Orta Amerika ve Güney Amerika dır. Ayrıca Asya'da Endonezya, Güney Cava, Tayvan, Vietnam, Tayland, Filipinler, Sri Lanka, Malezya, yeni olarak Bangladeş'de üretimi yapılmakta ve kültür türleri yetiştirilmektedir. Ayrıca Okinawa, Hawai, İsrail, kuzey Avustralya ve Güney Çin'de de yetiştirilmektedir. Son yıllarda Türkiye'nin Mersin ilinde az miktarda üretilmeye başlamıştır.
Hylocereus sadece geceleri çiçek açar. Büyük beyaz kokulu çiçekleri tipik şeklinden ötürü ay çiçeği veya gecenin kraliçesi olarak da anılır. Tatlı pitayalar krem gibi bir etli kısma ve lezzetli bir tada sahiptir. Ayrıca, bahçe bitkisi olarak dışarıda, salon çiçeği olarak da evlerde yetiştirilmektedir.
Türleri
Global Bilgiler
Stenocereus (Ekşi pitaya), Amerika'nın kurak bölgelerinde yenen ve ihraç edilen bir türdür. Tadı çok ekşi ve ferahlatıcıdır. Doğa yürüyüşçülerininde gözdesidir. Bilinen Ekşi Pitaya ya da pitaya agria (S. gummosus) Sonora Çölünde Kızılderililerin önemli bir besin kaynağıdır. Kuzeybatı Meksika'da Seri halkı hâla büyük özen gösterdikleri bu meyveyi hasat etmektedirler bu bitkiyi ziix is ccapxl – "ekşi meyveye sahip şey" diye adlandırırlar. Bu tür meyveye sahip türler S. queretaroensis ve Hançer kaktüsü (S. griseus), önemli bir besin kaynağıdır. Tatlı tipte meyveler üreten ve tatlı pitaya diye adlandırılan ve pitaya ile karıştırılan Org borulu kaktüs (S. thurberi) meyvesi (ool diye Serilerce adlandırılır) ise bu bölgedeki yerlilerce fazla büyük miktarlarda yetiştirilmez. Bu cinsin meyvesi Hylocereus meyvelerinden daha tatlı kavun tadı gibidir ve bunun yanında geleneksel tıpta kullanılmaktadır.
(Cereeae) cinsi nadir bulunan Peru elma kaktüsü (Cereus repandus), Perulularca pitaya adıyla tanınmaktadır.
Üretimi
Meyve etinden ayrılan tohumlar kurutulup depolanır, ideal olan kusuru olmayan ve olgunlaşmış meyvelerdir.
Global Bilgiler
Tohumlar kompost ya da karışım toprakta eğer salon bitkisi olarak yetiştirilecekse iyi büyütülürler - sık ekimden genelde yaklaşık 11 ile 14 gün aradı bir sürede bitkiler çimlenir. Kaktüs oldukları zaman boyunca aşırı sulamadan kaçınılması gerekir. Gelişimleri devam ettikçe bu tırmanıcı bitki tırmanacak bir yerler aramakta bazal kökleri yanında yan yardımcı kökler oluşturmaktadır. Bitki 4,5 kilogram gibi bir ağırlığa ulaştığında çiçeklerini görmeye başlayabilirsiniz.
Pitaya kaktüsleri geceleri çiçek açıp, çiekleri sabahleyin solar. Yarasa veya güve gibi yaratıkları bitki diğer bir pittaya ile tozlaşma için kullanmaktadır. Kendi kendine tozlaşma, meyve üretimine neden olmaz bu durum evde bu kaktüsleri yetiştirenleri zorlamaktadır. Zira meyve için bir değil 2 tane bitkiye gereksinim vardır. Bununla birlikte bitki gerekli büyüme ortamında 3 ila 6 kez çiçek açabilir. En önemlisi diğer kaktüsler gibi eğer sağlıklı bir gövde, sap kısmı bitkiden kopup toprağa gömülürse bu durumda bu gövde köklenip ayrı bir bitki oluşturabilir. Bu da üreme ve meyve için kestirme bir yoldur. Bitki 40 dereceye kadar sıcakları ve çok kısa süreli soğukları kaldırabilir. Ancak uzun süreli dondurucu soğukları kaldıramaz. USDA cinsinden soğuğa dayanıklılık haritasında 10-11. bölgelerde yaşayabilir bununla birlikte 9a ve 9b bölgelerinde dışarıda bitkinin yaşayabilmesi ihtimali vardır.
Hylocereus ortalama yağış alan kuru tropikal iklimlerde yaşamaya adapte olmuştur. Ejder meyveleri çiçeklenmeden 30 ila 50 gün sonra kaktüs gibi ağaçlarda oluşur. Yılda 5-6 ürün bu bitkiden alınabilir. Vietnam'da her yıl hektar başına 30 ton ürün alan çiftlikler bulunmaktadır.
Zararlılar ve hastalıklar
Aşırı sulama ve yağış bitkinin çiçeklerinin düşmesine, meyvelerinin çürümesine sebep olur. Kuşlarda sıkıntı yaratabilir. Ayrıca bakteri olarak Xanthomonas campestris saplarında çürümeye sebep olabilir. Dothiorella fungisi meyvelerde kahverengi noktalara neden olabilir ama bu pek sık rastlanan bir durum değildir.
Meyvesi
Tatlı pitayalar kösele gibi, hafif lifli bir kabuğa sahip olup 3 türe ayrılmıştır.

Global Bilgiler
1-Hylocereus undatus (kırmızı pitaya): Beyaz etli kısma, kırmızı kabuğa sahiptir. En sık rastlanan "ejder meyve"lerini üreten türdür.
2-Hylocereus costaricensis (Kosta Rika pitayası): Sıklıkla H. polyrhizusolarak da adlandırılır) Kırmızı kabuk ve kırmızı etli kısma sahiptir.
3-Hylocereus megalanthus (sarı pitaya): Selenicereuscinsi içinde sıklıkla değerlendirilebilmektedir. Beyaz deri sarı kabuğa sahiptir.
Kolombiya 'dan Avustralya'ya yapılan ilk ihracatlar Hylocereus ocampensis (tahmini olarak kırmızı meyveli) ve Cereus triangularis (tahminen sarı meyveli) idi. Ancak yine de tam olarak bu durum bilinmemektedir.
Meyvelerinin ağırlığı 150 ile 600 gram arasındadır ancak bazen 1 kilograma varan meyvelerede rastlanabilmektedir. Meyveler toplandıktan sonra 7 °C de %80 - %90 nemde muhafaza edilmelidir.
Tüketimi
Tüketimi için pitaya kesilir ve etli yüzey açığa çıkarılır. Meyve dokusu siyah ve çıtır tohumlarının varlığı nedeniyle kivi'ye benzetilir. Etli kısım çiğ olarak yenebilir ve hafif bir tatlılık verir kalori yönüde azdır.
Pitayanın damak temizleme haricinde güçlü tad içeren meyvelerle birlikte yenmemesi tavsiye edilir.[kaynak belirtilmeli] Tohumları etli kısımla birlikte yenir, çıtır, fındık gibi bir tad verir. Lipidler yönünden zengindir, fakat ancak çiğnenirse hazmedilebilir.
Pitaya meyve suyu ya da şarap yapımında ya da diğer içecekleri tadlandırma, tad sağlamak için kullanılabilir. Çiçekleri yenilebilir veya çayı yapılabilir. Meyvenin kabuğu kesinlikle yenmez ve eğer çiftliklerde üretilmişse pestisitlerle kirletilmiş bile olabilir.
Kosta Rika'da çok fazla kırmızı etli pitaya yemenin pseudohematuriaya (yalancı idrarda kanamayı düşündüren kırmızı renk oluşumu) neden olduğu tespit edilmiştir.
Besin Bilgileri

  • 100 g olgun pitaya'nın (bunun 55 gramı yenebilir)günlük besin değerleri aşağıdadır :
  • Su 80-90 g
  • Karbonhidrat 9-14 g
  • Protein 0.15-0.5 g
  • Yağ 0.1-0.6 g
  • Lif 0.3-0.9 g
  • Kül 0.4-0.7 g
  • Kalori: 35-50
  • Kalsiyum 6–10 mg
  • Demir 0.3-0.7 mg
  • Fosfor 16 – 36 mg
  • Karoten (Vitamin A) traces
  • Tiyamin (Vitamin B1) traces
  • Riboflavin (Vitamin B2) traces
  • Niasin (Vitamin B3) 0.2-0.45 mg
  • Askorbik asit (Vitamin C) 4–25 mg
  • Bu değerler kültür cinsleri,türleri ve yetiştirme şartlarına göre değişiklik gösterebilir.
Pitaya tohum yağının içerdikleri değerleri:
Hylocereus polyrhizus
(Kosta Rika pitayası)
Hylocereus undatus
(Kırmızı pitaya)
Miristik asit
0.2%
0.3%
Palmitik asit
17.9%
17.1%
Stearik asit
5.49%
4.37%
Palmitoleik asit
0.91%
0.61%
Oleik asit
21.6%
23.8%
Cis-vassenik asit
3.14%
2.81%
Linoleik asit
49.6%
50.1%
Linolenik asit
1.21%
0.98%

  • Genelde kırmızı kabuklu pitayalar C vitamini kaynağıdır.
  • Pitayalar lif ve mineral yönünden zengindir, örneğin fosfor ve kalsiyum. Genelde kırmızı pitayalar bu yönden zengin olarak bilinir, sarılar bunun arkasındadır.
  • Tohumlarçoklu doymamış yağ asidi yönünden zengindir ve genelde kırmızı ejder meyveleri çok az doymuş yağ asidi içerir.
  • Pitayalar ayrıca önemli miktarda fitoalbumin, antioksidan, kanseri önleyici serbest radikaller içerir.
  • Tayvan'da, diyabetikler bu meyveyi yüksek diyet lifi içermesi nedeniyle pirinç yerine kullanırlar.
  • Pitaya vücuttan Ağır metal toksin atılımını hızlandırdığı ve kolesterol ile tansiyonu düşürdüğü iddia edilmektedir. Düzenli yemenin kronik solumum yolu rahatsızlıklarına iyi geldiği iddia edilmektedir.
https://tr.wikipedia.org/wiki/Pitaya
Pitaya  ( Ejder Meyvesi) Nasıl Yetiştirilir?
Global Bilgiler

Ejder meyvesi ağacını yetiştirmek için öncelikle tohumunu temin etmek gerekiyor. Ekilen tohumlar genelde yaklaşık 15 günlük bir sürede çimlenir. Çimlendirme süresince bolca sulanması gerekir fakat Kaktüs halini alınca aşırı sulama yapılmamalıdır aksi halde aşırı su çürümesine sebep olabilir. Ejder ağacı bir kaktüs türüdür bu sebeple suyu uzun süre tutabilme özelliğine sahiptir. Bu nedenle suya fazla ihtiyaç duymaz.
Gelişimleri devam ettikçe bu tırmanıcı bitki tırmanacak bir yerler arar, asıl köklerinin yanında yan yardımcı kökler oluşturur. Yanına tırmanabileceği bir çit yada sağlam bir sap yerleştirmeniz gerekiyor.
Pitaya kaktüsleri geceleri çiçek açar fakat  gün doğumunda bu çiçekler solarlar .bu nedenle kelebek, arı ve kuşlar tozlaşmayı sağlayamaz Ejder ağacının tozlaşma işlemi Yarasalar tarafından yapılır. Pitaya ağacının meyve vermesi diğer ağaçlardan farklıdır. Kendi kendine tozlaşmaz, bu sebeple kendi bahçenizde yetiştirdiğinizde meyve üretimi için ağacın tozlaşmasını kendiniz sağlamalısınız.
Ejder ağacının meyve verebilmesi için en az iki ağacınızın olması gerekiyor, bu iki ağacın çiçeklerinin birbirini döllemesi (tozlaşma ) sonucunda ancak meyve verebilir. Yetiştirmiş olduğunuz ejder meyvesinin ağacını çoğaltmak isterseniz sağlıklı bir dalını kırıp toprağa gömerek yeni ağaçlar üretebilirsiniz.
Bitki 40 dereceye kadar sıcakları ve çok kısa süreli soğukları kaldırabilir. Ancak uzun süreli dondurucu soğukları kaldıramaz.
Ejder ağacı çok yağış almayan kuru tropikal iklimlerde yaşamaya adapte olmuştur. Ejder meyveleri çiçeklenmeden 30 ila 50 gün sonra oluşur. Bir ağaçtan Yılda 6-7 ürün alınabilir.
Meyveler olgunlaşmaya başladığında kuşlardan korumak gerekiyor aksi halde kuşlar meyveyi gagalayarak zarar verebilir.
Xanthomonas campestris bakterisi saplarında çürümeye sebep olabilir. Dothiorella fungisi bakterisi de meyvelerde kahverengi noktalara neden olabilir ama bu pek sık rastlanan bir durum değildir.

PİTAYA MEYVELERİNİN FAYDALARI

  • İçerdiği besin ve mineraller itibariyle gözlerin görüş yetisini kuvvetlendirir.
  • Pitaya meyvesi, yüksek C vitamini, Potasyum, Kalsiyum, Magnezyum ve Lif ihtiva etmektedir.


Global Bilgiler

  • Yüksek tansiyonu önleme özelliği vardır.
  • İçerdiği kalsiyum sayesinde güçlü iskelet sistemi ve kemikler için yararlıdır.
  • Elektrolize yardımcı olur ve vücudun nem dengesini kontrol altında tutar.
  • Pitaya meyvesi antioksidanlar (phytoalbumins) ve son derece zengin çözülebilir lif içerir.
  • Çok iyi bir C vitamini, lif, kalsiyum ve potasyum kaynağıdır.
  • Tip 2 Diyabet hastaları için mükemmel bir meyvedir.

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.