25.04.2016

ARDIÇ AĞAÇLANDIRMALARINDA FİDAN DİKİM VE BAKIM YÖNTEMLERİ

Global Bilgiler  /  at  15:45  /  No comments

Global Bilgiler
Birim Alana Dikilecek Fidan Sayısı
Ardıçlarda suni tensil, ağaçlandırma ve rehabilitasyon sahalarında 1 ha alana dikilecek fidan sayısı, sahaya düşen yıllık yağış miktarının iki katı kadar tutulmalıdır. Yanı 400 mm yağış olan bir sahaya en fazla 800 adet, 600 mm yağış alan bir sahaya 1200 adet ardıç fidanı dikilmesi uygundur. Akdeniz ardı alt ekolojik zonunda olduğu gibi şiddetli sıcağın söz konusu olduğu alanlarda veya sığ topraklı alanlarda bu sayı daha da aza indirilerek 400-600 fidana çekilmelidir. Bu durumda doğal dal budaması olmayacağından sıklık bakımı giderleri yerine, uygulayıcının belirleyeceği sayıda ağacın budanması yerinde olur. Fidanlık koşullarındaki 5 yıllık uygulama sonuçlarına göre ardıçlarda budama (%50) uygulaması boy gelişimini %50’nin üzerinde artırmaktadır. Hektara dikilecek fidan sayısının az tutulması, yapılacak teras uzunluğunu da azalacaktır. Buradan yapılan tasarrufla teras genişlikleri ve toprak işleme derinliği daha fazla tutulabilir, hatta ekstrem kurak alanlarda ilk yılda sulama dahi uygulanabilir (GÜLTEKİN, 2005; GÜLTEKİN, 2006).
Fidan Çeşidi ve Kalitesi
Yarı kurak alan ağaçlandırmalarında, mikoriza gelişimi, fidan gelişimi, bakım ve dikim koşulları, gövde/kök oranı dikkate alınırsa, bu tür alanlarda sırasıyla; 1+1 yaşlı tüplü, 2+0 yaşlı tüplü, 1+0 yaşlı tüplü-kaplı ve 1+0 yaşlı çıplak köklü fidanlar kullanılması gerekir. Toprak özelliklerinin iyi olduğu standart ağaçlandırma çalışmalarında ekonomik olması nedeniyle, 1+0 çıplak, kaplı ve tüplü fidanların kullanılması yeterlidir. Tüplü fidan kullanılması halinde ise tüp boyu en az 25 cm olmalıdır (GÜLTEKİN, 2005; GÜLTEKİN ve ark 2005). Daha ekstrem alanlarda ise 1+1 yaşlı 16 (15) x 28 (30) cm. ebadındaki tüplü ardıç fidanlarıyla yapılan ağaçlandırma çalışmaları oldukça başarılıdır. Bu tip fidanların gövde/kök ağırlığı oranlarının oldukça düşük değerlerde (2’nin altında) seyrettiği, mikoriza gelişiminin daha iyi olduğu ve sahaya yoğun olarak mikoriza taşındığı dikkate alındığında ekstrem kurak alanlarda ağaçlandırma yapılması durumunda bu özellikteki fidanların kullanılmasının daha başarılı sonuçlar vereceğini söylemek mümkündür. Ağaçlandırma sahalarına dikilecek fidanlarda, özellikle de çıplak köklü fidanlarda, gövde ağırlığının kök ağırlığına oranının 2.5 değerinin altında olması, ekstrem kurak alanlarda ise bu değerin 2.0 oranının altında olması gerekir (GÜLTEKİN, 2006; GÜLTEKİN ve ark, 2005).
Ardıçlarda fidan kök boğazı çapı fidanın tutması ve gelişmesi üzerine oldukça etkili olup, 1+0 yaşlı boz ardıçta 1,1 mm den, yağ ardıçta 1,5 mm den ince fidanların ıskartaya atılmalıdır. Mümkünse, kök boğazı çapı, boz ardıç, yapık ve pardada kök 1,5 mm den, yağ ardıçta 1.9 mm den daha kalın olan fidanlar tercih edilmelidir. Kök budaması; 20 cm boyun altındaki fidanlarda en az 25 cm uzunlukta, fidan boyu 20 cm ve üzerinde ise gövde kök oranını düşürmek için kök budaması 30 cm uzunlukta yapılmalı, dikim çukurları da buna göre açılmalıdır (GÜLTEKİN, 2006; GÜLTEKİN, 2005).
TSE kriterlerine göre 4 cm boyundaki fidanlar birinci sınıf olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla, ardıç türleri için TSE tarafından hazırlanan fidan boyu kriterleri olasılıklar dahilinde değildir (GÜLTEKİN ve ark, 2005).En kötü koşullarda dahi TSE standartlarının 2 katı daha iyi boy gelişimi göstermektedir. Beş ardıç türünde GÜLTEKİN ve ark (2005)’nın yaptığı çalışmalarda elde ettikleri bulgular bu yöndedir. Fidan kalitelerine ilişkin veriler Tablo 13, 14’de verilmiştir.
Buna göre ağaçlandırma çalışmalarında 1-4 sınıf arası fidanların kullanılmasında zorunlu hallerde ise 5-7 sınıf fidanların kullanılmasında ve 8. sınıf fidanların ise ıskartaya atılmasında yarar vardır. Kullanılmayan ve ıskartaya atılan fidanlarda çatal olmayan bireyler 1+1 tüplü fidan yetiştirilmesinde kullanılabilir. Çünkü ardıçların vejetatif gelişim yetenekleri ilk yaşlarda çok yüksektir. Bu konuda yapılan çalışmalardan tatminkâr sonuçlar alınmıştır. Fidanlıklarda uygun ekim sıklığı, gübreleme, sulama ve diğer teknikler kullanılarak Sak/Kök oranı uygun fidanlar yetiştirilmelidir. Bir yaşlı ardıç fidanlarında da benzer kazık kök sistemi geliştiren diğer türlerde de (sedir, üvez vb.) olduğu gibi gelişmiş yan kök tercih edilmez. Bu türlerde kazık kök esastır ve bir adet kazık kök etrafında yoğun kılcal kök ve 3-4 cm’yi geçmeyen yan kökler tercih edilmelidir. Amaç en hızlı en derine ulaşacak kök sistemini elde etmek olmalıdır (GÜLTEKİN, 2005).
Fidan Söküm ve Dikim Zamanı
Ardıçlarda boy büyümesi, iklim koşullarına bağlı olarak, mart ayında hatta şubat ayında başlayabilmekte, düşük sıcaklıklarda da kasım ayına kadar devam edebilmektedir. Bu durum çıplak köklü fidan söküm süresini kısaltmaktadır. Fidanlar uykuya geçtikleri dönemde, mümkün olduğunca dikimden hemen önce sökülmelidir. Ardıç fidanları aktif oldukları dönemlerde yeşil renkli iken uykuda bulundukları dönemlerde morararak yada kızararak renk değiştirirler. Söküm esnasında kuru ve soğuk rüzgarlar olmamalı, kapalı havalar tercih edilmelidir. Çıplak köklü ardıç fidanlarında en uygun dikim zamanı fidanların uyanmaya başlamasından hemen önceki kısa dönemdir. Yani iklim koşullarına bağlı olarak şubat sonu ve mart ayıdır. Boz ve özellikle de yağ ardıç dikim sahalarında kar yağışı önemli bir handikap oluşturur. Bu taksonların bazı yayılış alanlarında kar erken düşebildiği gibi geçte kalkabilmektedir. Bu nedenle, dikim süresini uzatmak amacıyla, don atmasının söz konusu olmağı alanlarda, dikimlere kasım ayında da başlanabilir. Akdeniz ve Eğe bölgelerinde mart ayının sonuna sarkan, diğer bölgelerde ise yükseklik basamaklarına bağlı olarak mart sonu veya nisan aylarına sarkan dikimlerde tüplü fidan kullanılmalıdır. Tüplü fidanlar ise uyku döneminin tamamında dikilebilir.
Fidan Dikimi
Çıplak köklü fidan dikiminde çukurda kenar dikimi yöntemi kullanılmalıdır. Çukurlar dikilecek fidan kök uzunluğuna göre 35 cm ile 40 cm arasında olmalıdır. Ardıçlar ekstrem yetişme ortamı ağaçları olduklarından dikim çukuruna etraftan toplanan üst toprak doldurulmalıdır. Ekstrem iklim değerlerinde yapılacak ağaçlandırmalarda dikim yapılacak ekolojik ortamın kökeninde mikoriza aşılanması mutlaka yapılmalıdır. Mikoriza aşılaması çıplak köklü fidan dikilmesi halinde, hem fidanlık aşamasında fidanlara hem de dikim esnasında dikim çukurlarına yapılmasında büyük yarar vardır. Çıplak köklü fidana mikoriza aşılanmış olsa dahi onların varlıklarını devam ettirecek ekolojik ortam mutlaka yaratılmalıdır. En basit yöntem, dikim çukuruna yeteri kadar mikorizalı humusun ilavesidir. Aslında bu yöntem sadece ardıçlarda değil benzer koşullardaki ağaçlandırmalar ve diğer taksonlarda da kullanılmalıdır. Bu uygulama tutma başarısını artıracağı gibi fidanların ilk yıllardaki gelişimlerini de olumlu yönde etkileyecektir. Bu uygulama bakım maliyetini yarı yarıya düşürmektedir. Tüplü fidan kullanımında sadece fidanlık aşamasında mikorizalı fidan yetiştirilmesi yeterlidir. Mikorizalı fidan yetiştirmede en önemli öğe fidanlığın yetişme ortamı ile mikorizanın yetişme ortamının uyumlu olmasıdır. Çıplak köklü fidan dikimlerinde don atması tehlikesi olan alanlarda, özellikle güney bakılarda önlemler alınmalıdır. Bu konuda en basit yöntem fidanların etrafının iri taşlarla beslenmesi uygulamasıdır. Tüplü fidan dikimlerinde adi çukur dikimi yöntemi kullanılır. Çukurlar fidan tipine göre farklı derinlikte açılır. 11 x 25 cm ebatlı tüplerde 35 x 30 x 30 cm ebadında, 15 x 28 cm ebatlarındaki tüplerde 40 x 30 x 30 cm ebatlarında çukur açılır. Fidanlar açılan çukurun tam ortasına gelecek
şekilde dikilir. Dikimlerde genel dikim kurallarına uyulur. Aralık-mesafe uygulaması boz ve yağ ardıçta ekolojik ortama göre 3,0 x 3,5 m, 3,0 x 4,0 m. veya 3 x 5 metre, servi ardıç, diken ardıç ve andızda ise 3,0 x 2,0 m. veya 3,0 x 3,0 metredir. Boz ve yağ ardıçta nispeten iyi toprak ve iklim koşullarına sahip ardıçlar için endüstriyel sayılabilecek alanlarda 3,0 x 2,0 metrelik aralık-mesafe kullanılabilir. Dikimi takiben sahanın malçlanmasında yarar olup çok ekstrem alanlarda ise mutlaka uygulanmalıdır. Ardıçlarda çıplak köklü ve kaplı fidan dikiminde bir işçi günde 80-100 adet, tüplü fidan dikiminde ise 60-80 adet fidanı tekniğine uygun olarak dikebilmektedir.
Bakım
Ardıç ağaçlandırma sahalarında %70 fidan tutma başarısı yeterli görülmeli ve bu oranda başarıya ulaşılan sahalarda çok büyük boşluklar olmadığı taktirde tamamlama yapılmamalıdır. Tamamlama yapılması söz konusu olduğu durumlarda ilk yılın sonunda, sahanın özelliğine göre, seçilen tüplü fidanlar kullanılmalıdır. Makineli çalışılan sahaların çoğunluğunda ilk yılda ot sorunu olmaz. Taban arazilerde ve otlanmanın yoğun olduğu alanlarda müdahale edilmelidir. Ardıç sahalarında çapalamanın amacı, ot yoğunluğunun azaltılması yanında, özellikle su kaybının önlenmesidir. Çapalama toprakta kaymaklanma veya çatlakların oluştuğu dönemde yapılır ve iklim koşullarına göre gerekirse tekrarlanır. Ardıç ağaçlandırma sahalarında genelde ikinci yıldan sonra çapalamaya gereksinim olmaz. Bakım çalışmalarının nasıl hangi aralıklarda yapılacağına yörenin teknik elamanları karar vermelidir. Diri örtünün sorun olduğu alanlarda ise mutlaka tam alan diri örtü temizliği yapılmalı, artıklar saha dışına çıkartılmadan sahaya serilmelidir. Göller Bölgesinde üç farlı ağaçlandırma sahasında, sedir ve karacam ile karşılaştırmalı gerçekleştirilen ardıç deneme çalışmalarında türler itibarı ile önemli farklılıklar görülmektedir. Ardıç fidanlarında mayıs ayına kadar ölüm oranı diğer türlerden yüksekken, karaçam ve sedirde bahar aylarında daha az fidan ölümlerine rastlamaktadır. Mayıs-ağustos ayları arasında türler arasında önemli farklılıklar yok iken, ağustostan sonra karaçam fidanları en yüksek ölüm oranına sahiptir. Bunu sırasıyla; sedir ve ardıç izlemektedir. Bu durumda karaçam fidanlarının sonbahar kuraklıklarından en çok etkilenen takson olduğunu, bunu da sedirin izlediği ve ardıçların sonbahar kuraklıklarından en az etkilendiği tespit edilmiştir (GÜLTEKİN, 2006). Fidanlık koşullarında mart-aralık ayları arasında kesintisiz büyüyen ardıçlar doğal ortamda ilkbahar ve sonbahar erken kış aylarında iki kez sürgün vermektedir.
Alıntıdır

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.