20.11.2016

AKARSU NEDİR?

Global Bilgiler  /  at  22:53  /  No comments

Global Bilgiler
AkarsuYağışlarla yeryüzüne düşen ve kaynaklardan çıkıp bir yatak içinde bir araya gelerek bir deniz veya göle dökülen sular. En küçüğüne dere, biraz büyüğüne ve devamlı akış halinde olana çay, daha büyüklerine ise ırmak veya nehir denir.

İLGİLİ TERİMLER

Havza: Akarsuyun kaynağı ile ağzı arasında, akarsuya su veren tüm alanı kapsar. Akarsuyun kollarıyla birlikte sularını topladığı alandır. Akarsuyun açık denizlere okyanuslara ulaşması durumunda açık havza, bir göle, bataklığa dökülmesi veya çölde buharlaşarak yok olması durumuda kapalı havza oluşur. 

Akarsu vadisi: Akarsuların, içinde aktıkları yatağı aşındırmalarıyla ortaya çıkan çukurluktur. 

Su bölümü çizgisi: İki akarsu havzasını birbirinden ayıran sınırdır. Genellikle dağların doruk noktalarından geçerler. 

Akarsu kaynağı: Akarsuyun doğduğu alandır. 

Akarsu Yatağı: Akarsuyun içinde aktığı çukurluğa yatak denir. Akarsuyun kıyılarının sınırladığı alan, suyun doldurduğu kısımdır. 

Akarsu Kolu: Ana akarsuya havzasında karışan, dökülen her bir akarsuya verilen ad. Akarsuyun kolları çoğunlukla akarsudan daha küçüktür. Akarsuyun kolunun kendisinden büyük veya eşit olduğu durumlarda ana akarsuyun hangisi sayılacağı sorunu oluşur. Bu durumda kolların debisi, akış doğrultusu veya boyu, ana akarsuyu belirlemekte kullanılır. 

Akarsu Ağzı: Akarsuyun bir başka akarsuya, göle, deniz veya okyanusa döküldüğü yere verilen isim. Akarsuyun en alçak kesimidir. Bazı durumlarda yer adı olarak kullanılır. Melen Çayı'nın Karadeniz'e döküldüğü yerde kurulan köy: Melenağzı Köyü. 

Akım (debi): Akarsuyun herhangi bir kesitinden saniyede geçen su miktarını ifade eder. Genellikle m³/sn oarak ifade edilir. 

Düzenli rejimli akarsu: Taşıdığı su miktarının yıl içinde fazla değişmeyen akarsuyun rejimidir. Yağışın düzenli olduğu ekvatoral iklim bölgesinde görülür. 

Düzensiz rejimli akarsular: Yağış rejiminin düzensiz olduğu alanlarda görülür. Akdeniz, Muson, Savan ve Karasal iklim alanlardaki akarsuların rejimidir. 

Akarsu kavşağı:İki veya daha fazla akarsuyun birleştiği yeri. 

Akarsu Ağı (Drenaj ağı): Ana akarsu ve kollarının oluşturulduğu şebekedir. 

Talveg: Akarsu yatağının en derin noktalarının birleştirilmesi ile oluşan hat. Türkiye-Yunanistan sınırı Meriç ırmağı talveg çizgisidir. 

Dolanma (eğrilik) oranı: Akarsuyun talveg uzunluğu ile kuş uçuşu uzunluğu arasındaki orandır.

Akarsu Deseni, Akarsu kollarının hiyerarşik bir düzen içinde sıralanmasıdır. Akarsu deseni, yüzey akış hızına büyük ölçüde etki eder.

Akarsu Yükü, Akarsuyun taşıdığı çözünür ve katı haldeki yüktür. Bu yük miktarı ton/yıl olarak ifade edilir. 

Akarsu Gücü, Akarsuyun sarf ettiği enerji oranı, akarsuyun aşındırma ve taşıma gücü olarak ifade edilir. Akarsu gücü, yataktan geçen su miktarına, suyun yoğunluğuna, hızına ve yatağın eğimine göre değişir.

Akarsu Rejimi, Bir akarsuyun herhangi bir yerinden geçen suyun yıl içinde gösterdiği değişimdir. Akarsu rejimi düzenli ve düzensiz olmak üzere ikiye ayrılır. Akarsu rejimi, iklim koşullarına, akarsu eğimine ve jeolojik yapıya bağlı olarak değişir.

Havzanın Drenaj Yoğunluğu, Havzadaki akarsuların toplam uzunluğunun havza alanına oranı olup, 0.5-2.5 km/km2 arasında değişir.

Türkiye’nin  Akarsuları


Karadeniz Bölgesi Akarsuları

Yatak eğimleri, hidroelektrik enerji,aşındırma güçleri fazladır. Dar ve derin vadi içinde akmaktadır.
  • Kızılırmak
  • Yeşilırmak
  • Bartın Çayı
  • Kelkit çayı
  • Filyos
  • Doğankent çayı
  • Çoruh
  • İyidere
  • Fırtına deresi
Akdeniz Bölgesi  Akarsuları

En fazla akım kış aylarındadır. Ancak Manavgat, Eşen gibi akarsular karstik kaynakla beslendiği için yaz aylarında da akımları gürdür.
  • Dalaman çayı
  • Eşen çayı
  • Manavgat
  • Aksu
  • Köprü
  • Seyhan
  • Ceyhan
  • Asi
Ege Bölgesi  Akarsuları

Eğimi, enerji potansiyeli ve aşındırması az olan akarsulardır.Menderes çizerler ve vadi tabanları geniştir.
  • Bakırçay
  • Gediz
  • Büyük Menderes
  • Küçük Menderes
Marmara Bölgesi  Akarsuları

Eğimleri azdır. Dolayısıyla hidroelektrik potansiyelleri azdır.
  • Meriç (Ergene)
  • Sakarya
  • Susurluk
  • Orhaneli çayı
  • Nilüfer çayı
  • Gönen çayı
İç Anadolu Bölgesi  Akarsuları

Sel rejimi özelliği olan akarsulardır. İlkbahar en fazla akıma ulaştıkları dönemdir.
  • Çarşamba suyu
  • Porsuk
  • Sakarya
  • Kızılırmak
  • Samantı çayı
Doğu Anadolu Bölgesi  Akarsuları

Kış aylarında yağışın kar şeklinde olması sonucu akımın en az olduğu dönem de kış aylarıdır.
  • Fırat
  • Aras
  • Kura
  • Karasu
  • Murat
  • Dicle
  • Arpaçay
  • Zap suyu
Güneydoğu Anadolu Bölgesi  Akarsuları

Bu bölgede akarsular derin vadi içinde akar. Bu yüzden bölgede sulamadan direk olarak yararlanılmaz. Bu yüzden genelde baraj üzerinden sulama olur.
  • Fırat
  • Dicle

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.