8.11.2016

Kıta Oluşumu (Epirojenez)

Global Bilgiler  /  at  23:54  /  No comments

Global Bilgiler
Epirojenez - Fiziki Coğrafya. Yer kabuğunda meydana gelen geniş alanlı alçalma ve yükselme hareketlerine epirojenik hareketler yada epirojenez denir. 

Diğer bir deyişle epirojenik hareketler yer kabuğunun geniş alanlarındaki yaylanma hareketleridir. Epirojenik hareketler çok yavaş gelişir. Bu hareketler sonucunda kubbeleşerek yükselen kısımlar kıtaları meydana getirir. Kubbeleşmeyen ve çukurda kalan kesimlerde okyanus çanaklarını oluşturur.

Bir yerde epirojenik hareketlerin olabilmesi için izostatik dengenin bozulması gerekir. 

İzostatik denge: Katı haldeki yer kabuğunun sıvı haldeki Manto üzerinde batmadan kalabilmesine denir.

Epirojenik hareketlere neden olan etmenler:: 

İklim değişiklikleri 

Buzullaşma sonucu kıtaların üzerindeki ağırlık artacağından dolayı kara parçası magmaya doğru çöker. Buzulların erimesiyle birlikte hafifleyen kara parçası tekrar yükselmeye başlar. 

Dağ oluşumları 

Orojenik hareketlerle ya da volkanik faaliyetler sonucu yeni dağların oluşması, kara parçasının ağırlığının artmasına ve kara parçasının alçalmasına neden olur. 

Deniz ve okyanus çanaklarında tortul tabakaların birikmesi 

Dış kuvvetler tarafından aşındırılan malzemenin çukur alanlarda biriktirilmesi sonucu buralardaki tabakalar çökmeye başlar. 

Fazla miktarda aşınan kıtaların kütle kaybetmesi 

Dış kuvvetlerin aşındırması sonucu hafifleyen kara parçaları yükselmeye başlar.

Epirojenik hareketler günümüzde de devam etmektedir. Örneğin İskandinav Yarımadası IV. jeolojik zamanda 2 km kalınlığında bir buzul tabakasıyla kaplıydı. Buzulların erimesiyle birlikte yükü hafifleyen yarımadanın, her yıl 0,5 cm yükseldiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte bir birikme alanı olan Kuzey Denizi ve Baltık Denizi biriken tortulların ağırlığı ile çökmektedir.

Epirojenik hareketler kıyı çizgisinde değişmelere neden olur. Çünkü karaların alçaldığı kesimlerde deniz suları karaya doğru ilerler. Buna transgresyon denir.

Karaların yükseldiği yerlerde ise daha önce deniz tabanı hâlindeki yerler yükselme sonucu kara hâline geçer. Buna deniz gerilemesi yani regresyon denir.

Epirojenez Örnekleri:

1.İskandinav yarımadasındaki kalın buzulların erimesiyle hafifleyen yarımada, her yıl, 5 cm. yükselir. 2.Hollanda çevresi alçalır.
3.Tokyo deprem olmadığı zaman yılda 2 cm çöker.
4.Venedik yılda 4 mm. alçalır.
5.Gröndland ve Antarktika kalın buzullardan dolayı mantoya gömülmüştür.

Türkiye’de epirojenez: Anadolu bu hareketlerle, özellikle Ege ve İç Anadolu 10–15 milyon yıldan beri yükselirken Karadeniz ve Akdeniz havzası Karadeniz ve Akdeniz deniz tabanları çökmekte yani bu denizler gittikçe derinleşmektedir.

Türkiye’de yüksek ova ve platoların yaygın olmasının nedeni: 3.zaman sonları, 4.zaman başlarında Anadolu yarımadasının bütünüyle yükselmesidir.

Share

0 yorum:

ZIRAI DON DOLU EROZYON ÇIĞ DÜŞMESİ SU TAŞKINLARI KURAKLIK HORTUMLAR SİS KUVVETLİ RÜZGAR VE FIRTINA ORMAN YANGINLARI HEYELAN SEL BASKINI YANARDAĞ PATLAMASI DEPREMLER TSUNAMİ TRUF MANTARI KUŞ CENNETİ NEMRUT KRATER GÖLÜ COMBATING DESERTIFICATION

Copyright © 2013 Global Bilgiler. WP Theme-junkie converted by Bloggertheme9
Blogger templates. Proudly Powered by Blogger.